Sosyal Medya

Makale

Mucize ve Gayb Kitabı Üzerine Birkaç Not

Sayın Hikmet Zeyveli’nin kaleme aldığı ve Kur’an Araştırmaları Merkezi (KURAMER) Yayınları tarafından basılan “İlahi Dinlerde Mucize ve Gayb: Geleneği Yeniden Okumak” adlı kitabını tanıtmaktan büyük onur duyduğumu ifade etmek isterim.

Adı geçen kitapta ele alınan konuların birçoğunu, Araştırma ve Kültür Vakfı’nda Hikmet Bey’in kendisinden bir dizi seminerler halinde izleme fırsatıbulmuştum.

Öncelikle belirtmem gerekir ki; Kur’an’da ve birçok Hadis literatüründe geçen “gayb”, “mucize” ve “kıssa” gibi kavramlar ve bu kavramlar üzerinden işlenen konu ve olayların doğru anlaşılmasının, Kur’an mesajının doğru anlaşılmasına yapacağı katkı tartışma götürmez bir gerçektir.

Bu nedenle farklı zaman dilimlerinde Hikmet Bey tarafından kaleme alınmış olan makale ve seminerlerin kitap haline getirilmesi bu açıdan çok önemli bir hizmet olmuştur. Kanaatim odur ki; böyle bir kitabınortaya çıkmasına neden olan en temel gerekçe veya ihtiyaç, kitabın arka kapağında çok güzel özetlenmiştir diye düşünüyorum:

“İnsan toplulukları kendilerini ifade etmek için her devirde nevi şahsına münhasır bir dil üretmişlerdir. İlâhî hitap da bu gerçeği dikkate alarak onlara kendi ürettikleri dil ile hitap etmiştir. Bu hitap, ontolojik bakımdan mütekellim ile aynı düzlemde bulunmayan muhatabın durumu gözetilerek çoğu zaman temsil, teşbih, mecaz vb. sembolik anlatım yollarıyla gerçekleşmiş ve “din dili” olarak adlandırabileceğimiz bir biçimle kendine özgü bir hususiyet kazanmıştır. Ancak, ilâhî kelâmın bu hususiyetinin dikkate alınmadığı her durum, tabiat olayları ve yaratılış ile ilgili birçok hadisenin mucizevî bir karaktere büründürülmesine ve bunların birer akide haline gelmesine sebep olmuştur.”

Çok büyük bir titizlik ve emekle kaleme alındığı anlaşılan ilmi değerihaiz makalelerden meydana gelen bu kitap; toplam 12 ana başlıktan oluşmaktadır. Altı ana başlıkta irdelenen mucize bahsi,“Kur’an ve diğer kaynaklarımızda mucize” başlığı altındaişlendikten sonra, bazı Kur’an sureleri, Mi’raç olayı ve gerek Hz. İsa hakkında ifade edilen ve etrafında gelişen olayların irdelenmesi ve gerekse Hz. Musa ve Mısır’da gerçekleşen mucizeler ve bunlar üzerinden yapılan değerlendirmeleri ilgi ile okuyacağınızdan eminim.

İkinci bölüm ise iman esaslarından biri olarak karşımıza çıkan “Gaybın Bilinmesi” başlığı altında, gaybın tanımı, muhtevası, gayb-peygamber ilişkisi, Kur’an dışı gaybi ihbarlar ve bunların çıkış amilleri örnekler üzerinden verilerek konunun daha iyi anlaşılması sağlanıyor.

Dokuzuncu başlıkta işlenen “Meallerle Yaşatılan birEfsane Üzerine” adlı konunun önemini ise ilgili bölümün “Son Sözler”kısmını okuduğunuzda anlayacaksınız kanaatindeyim. Sanki bu bölüm,“elinizdeki bu kitapla yetinmeyin ve bu kitapta işlenen konuları mutlaka başka kitap ve kaynaklardan da araştırın”der gibidir.

“Kur’an Kıssaları”başlığıaltında çok özlü şekilde işlenen konuyu yine bu bölümde konuyla ilgili atıfta bulunulan, Muhammed Ahmed Halefullah’ın “Kur’an’da Anlatım Sanatı” ismiyle dilimize çevrilen doktora tezini de mutlaka okumalısınız.

Bana göre; “mucize” bahsinin irdelendiği onbir ve on ikinci bölümlerin, ilgili kitapta yedinci ve sekizinci bölümler olarak yer alması gerektiğini düşündüğüm bu iki başlığın, neden burada yer aldığını anlamamış olmakla birlikte; özellikle “bereketlendirme mucizeleri” başlığında anlatılan bazı siyer olaylarının literatürümüze nasıl da farklı yansımış olduğunuhayretle müşahede etmiş olacaksınız.

Özet olarak;

1)Kur’an’da, ilk muhatapların anlamayacağı hiçbir kelime, kavram, kıssa, olay veya haber ve benzeri şey söz konusu değildir. Bu nedenle bugün de bizim, sahabenin anladığı gibi Kur’an’ı doğru anlamak istiyorsak; Kur’an ile aramızda oluşan bu 1400 yıllık mesafenin kapanmasına katkı koyacak çalışmalara ağırlık vermemiz gerekir. Bana göre, Hikmet Bey’in bu çalışması ile -işlediği konular açısından- ilk yıllardan günümüze kadarki sürede, bu kavramlar üzerinde oluşan sis ve tortuları çok titiz, ilmi bir derinlik ve çaba ile gidermeye çalıştığını görmeniz mümkün olacaktır.

2)Bu kitapta anlatılan ve zaman içinde birçok anlam kaymasına, yanlış yorum ve anlaşılmalarla karmaşık hale gelen konuların; ilim, akıl ve ferasetle hareket edip, sözü köpürtmeden çok ufak dokunuşlarla ne kadar anlaşılır ve açık hale geldiğine şahit olacaksınız.Başka bir ifade ile “din kültürü” nün söyledikleri ile “din” in söylediklerinin birbirindenfarklı olduğunu görmemize katkı sağlayacaktır.“Din kültürü” içinde yer alan birçok Kur’an yorumlarının; ilahi hitabın neyi niçin söylediğinden, ilk muhatap kitlenin ondan ne anladıklarından uzak bir yaklaşımla ayetlere her türlü anlamı yüklemeyi mubah sayan keyfi bir yorum tarzının nasıl ortaya çıktığını görme fırsatını elde edeceksiniz.

3)İnsanların; Allah katında sorumluluktan kurtulmaları vebu dünyada da barış ve huzur içinde yaşaması için Kur’an’ın vaaz ettiği temel ilkelerin çok kolay, çok net ve anlaşılır şeyler olmasına rağmen, birçok şeyin çelişkili, karmaşık, anlaşılmaz ve içinden çıkılmaz hale nasıl getirildiğini görme imkânınız olacak. Ayrıca, Kur’an birçok şeye işaret ederken veya birçok şeyden örnek verirken, işaret edilen veya örnek verilen şey (kişi, toplum, kıssa, olay, haber, yaratılış, gökyüzü, yeryüzü, iklim, afet vs.) üzerinden ders almamız, akletmemiz, mesaj çıkarmamız gerekirken, örnek verilen veya işaret edilen nesnelere, objelere takılarak özün, mesajın, hissenin ve hikmetinnasıl yitirildiğini göreceksiniz.

Bu çalışmada benim gördüklerim ve şahit olup öğrendiklerim özetle bunlar. Bakalım siz değerli okurlar neleri görüp, şahit olacak ve öğrenmiş olacaksınız.

İlmi düzeyi yüksek böyle bir çalışmayı ülkemiz insanlarına kazandırdığı içinbaşta Hikmet Zeyveli olmak üzere emeği geçen herkesten Allah razı olsun.

Selam ve Dua ile...

Henüz yorum yapılmamış.

* İşaretli tüm alanları doldurunuz.