Bereketsiz Evlilik

Evlilikler her zaman büyük kavgalar ve çekiÅŸmelerle bozulmaz. Ä°hanetle, ağır bir sözle, büyük hayâl kırıklıklarıyla da baÅŸlamayabilir. Aynı evde yaÅŸarlar, aynı sofraya otururlar, aynı çocukların anne babası olurlar, aynı hayatın yükünü taşırlar. Hiçbir ÅŸey olmamış gibi görünürken, iki insan birbirinden yavaÅŸ yavaÅŸ uzaklaşır. Ayrılığa götüren “Geçimsizlik veya ÅŸiddetli geçimsizlik” dediÄŸimiz ÅŸey bir süre sonra birbirlerinin hayatına dokunmayı bıraktıklarında baÅŸlar. Dikkat edin! EÅŸinizi kaybettiÄŸinizi o öldüğü zaman deÄŸil; onun hayatınızdaki yerini kaybettiÄŸi gün fark edersiniz.

Muhabbeti yalnızca konuÅŸmak sanıyoruz. Oysa muhabbet, iki insanın birbirine karşı taşıdığı “hâl”dir. KonuÅŸmadan da bir bakışla da olur. Elini omzuna koymakla da olur, yorgunluÄŸunu fark etmekle de olur, söylemeden ihtiyacını anlamakla da olur. Bir sofranın başında gözlerinin içine bakarken de olur. Aynı odada hiçbir ÅŸey konuÅŸmadan otururken bile olur. Hatta söyleyecek sözü olmasa da yanında olması bile çok ÅŸey anlatır. Muhabbetin oluÅŸması için güzel bir ev, bol para, uzun tatiller, romantik akÅŸamlar da gerekmez. Åžartlar güzel olduÄŸu için birbirine iyi gelenler deÄŸil, ÅŸartlar güzel olmadığı hâlde birbirine iyi gelebilenlerdir muhabbetliler.

Hayat evliliÄŸe sürekli güzel ÅŸartlar hazırlamaz. Çocuk hastalanır, iÅŸ bozulur, para azalır, borç çoÄŸalır, anne baba yaÅŸlanır, saÄŸlıkla ilgili bir mesele çıkar, birinin hayâli diÄŸerinin hayatını yeniden düzenlemesini gerektirir. Evlilik bütün bunların içinden geçer. Bazen bir eÅŸ diÄŸerinin kariyeri için kendi planından vazgeçer, bazen diÄŸeri evin yükünü daha fazla taşır. Kimi zaman çocukların ihtiyaçları öne geçer, eÅŸlerin birbirine ayıracağı zaman azalır. Bunların hiçbiri evliliÄŸin kötü gittiÄŸini göstermez. Hayat ağırlaÅŸtığında birbirlerine karşı tavırlarının deÄŸiÅŸip deÄŸiÅŸmediÄŸinde belli olur; aynı yükün altında birbirlerini suçlamaya mı baÅŸlarlar, yoksa yükün altına birlikte mi girerler?

Muhabbet, eşinin hayatı zorlaştığında onunla birlikte zorlanabilmek, başarısında gerçekten sevinebilmek, düştüğünde küçümsememek, yorulduğunda yükünü fark etmek, hata yaptığında onu hatasından ibaret görmemektir... Bunların hiçbiri büyük romantik hareketler değildir. Evliliğin gerçekliği zaten büyük romantik hareketlerden oluşmaz. Birlikte yaşanan küçük anlardan, verilen küçük desteklerden, fark edilen küçük ayrıntılardan oluşur. Yıllar sonra eşinin kendisine kaç demet çiçek aldığını hatırlamayabilir / almaya da bilir; ama zor gününde yanında kimin durduğunu unutmaz.

Muhabbetin en büyük düşmanlarından biri sevgisizlik deÄŸil, “alışkanlık”tır. Ä°nsan alıştığı ÅŸeyi sıradanlaÅŸtırır. Dün varlığına şükrettiÄŸi kiÅŸi bugün evin doÄŸal bir parçası hâline gelir. Eve geliÅŸini beklediÄŸi insanın eve geliÅŸi artık dikkatini çekmez. Kendisi için geceleri uyanan, hastalandığında başında duran, çocukları için yorulan, hayatın yükünü paylaÅŸan eÅŸinin yaptıkları bir süre sonra “zaten yapılması gerekenler” olarak görülmeye baÅŸlanır. Böylece teÅŸekkür azalır, farkındalık azalır, merak azalır. Birbirine muhtaç olmaktan deÄŸil, birbirine alışmaktan doÄŸan bir uzaklık baÅŸlar.

Oysa eÅŸ dediÄŸimi sadece evin ihtiyaçlarını karşılayan kiÅŸi veya sadece çocukların annesi veya babası deÄŸildir. Eve para getiren, yemek yapan, faturaları ödeyen, çocukları okula götüren, hastaneye yetiÅŸen, evin iÅŸlerini yapan kiÅŸi de deÄŸildir. Bütün bunlar evliliÄŸin sorumluluklarıdır. EÅŸ olmak, bunların ötesinde, “hayatının ÅŸahidi olmak”tır. Senin deÄŸiÅŸimini görür, korkularını bilir, baÅŸarısızlıklarına tanık olur, hayâllerini duyar, söylemediÄŸin ÅŸeyleri yüzünden okur, hisseder. Onun yanında kendin olmaktan korkmuyorsan, muhabbet için hâlâ bir imkân vardır.

Evlilikte “Beni seviyor mu?” sorusu kadar “Bana iyi geliyor mu?” sorusunun da bir anlamı vardır. “Benim için ne yapıyor?” kadar “Onun yanında kendimi nasıl hissediyorum?” sorusu da önemlidir. EÅŸinin yanında sürekli savunmada mısın? Sürekli hesap mı veriyorsun? YaÅŸadıklarını paylaÅŸabiliyor musun? BaÅŸarısız olduÄŸunda eleÅŸtirileceÄŸini mi düşünüyorsun, yoksa yanında olacağını mı? Bir hata yaptığında direk onuruna saldırılacağını mı düşünüyorsun? Bunları sormak bile ne kadar acı deÄŸil mi... EÄŸer bu sorunlar sende olumlu karşılık buluyorsa sevin dostum, eÅŸinin yanında güvende ve deÄŸerlisin, deÄŸilse hiçbir kıymetin yok.

Evlilikle ilgili yazılarımıza baÅŸladığımızda, “EvliliÄŸe hazır mısın?” diye sorduk. Çünkü evlilik, doÄŸru insanı bulmaktan önce doÄŸru insan olmaya talip olmayı gerektiriyordu. Sonra “Ä°nsan neden evlenir?” dedik; yalnız kalmamak, sevilmek, çocuk sahibi olmak, güven bulmak, bir yuva kurmak, hayatı paylaÅŸmak gibi ihtiyaçların her birinin insani olduÄŸunu; fakat hiçbir ihtiyacın evliliÄŸin tamamı hâline getirilmemesi gerektiÄŸini konuÅŸtuk. Ardından “Ölçüsüz Evlilik” dedik. Destek verirken sorumluluÄŸu, fedakârlık yaparken kendini yok etmemeyi, sevgiyi alışkanlığa dönüştürmemeyi konuÅŸtuk. Sonra “Onursuz Evlilik” dedik. EÅŸinin zaafını bilmenin onu kullanma hakkı vermediÄŸini, onurunu korumanın sevginin bir parçası olduÄŸunu, tartışırken bile birbirinin haysiyetine dokunulmaması gerektiÄŸini anlattık. Åžimdi bütün bu duraklardan geçip geldiÄŸimiz yerde görüyoruz ki evliliÄŸi kurmak kadar, birbirini kaybetmemek de büyük bir maharettir.

Çünkü niyet doÄŸru olabilir; ölçü kaybolabilir. Ölçü yerinde olabilir; onur incinebilir. Onur korunabilir; fakat muhabbet ihmal edilebilir. Ona hakaret etmeyebilir, ihanet etmeyebilir, sorumluluklarını yerine getirebilir, ÅŸiddet uygulamayabilir; fakat bir gün onunla ilgili hiçbir ÅŸeyi merak etmediÄŸini fark eder. Ne düşündüğünü ne hissettiÄŸini, neye sevindiÄŸini, neye üzüldüğünü eskisi kadar önemsemez. Daha önce ilgisizliÄŸinden ÅŸikâyet ettiÄŸin eÅŸin iÅŸte ÅŸimdi senden uzaklaÅŸmıştır. 

Muhabbeti yeniden kurmak için hayatın mükemmel hâle gelmesini beklemek de yanlıştır. “Borçlar bittikten sonra, çocuklar büyüdükten sonra, iÅŸ düzeldikten sonra, emekli olduktan sonra, daha güzel bir eve taşındıktan sonra birbirimize zaman ayırırız.” derseniz hayat size baÅŸka bir meÅŸguliyet getirir. Hayatın boÅŸalmasını bekleyenlerin çoÄŸu, bir gün hayatın bittiÄŸini fark edecekler. Muhabbet için özel bir zamana, özel bir mekâna, özel bir bütçeye ihtiyaç yoktur. Birbirine gönül vermiÅŸ iki kiÅŸi, hayatın en sıradan anını bile kıymetli hâle getirebilir.

Birlikte alışveriÅŸ yapmak, hastanede sıra beklemek, çocuk uyuturken aynı odada oturmak, yorgun bir akÅŸamda bir bardak çayı paylaÅŸmak, yolculukta sessizce de olsa yan yana durmak... Bunların hiçbiri dışarıdan bakıldığında büyük ÅŸeyler deÄŸildir. Hayat zaten büyük ÅŸeylerden oluÅŸmuyor. Ä°nsan ömrü, sonradan hatırlanacağını bilmediÄŸi küçük anların toplamıdır. Muhabbet de çoÄŸu zaman o küçük anlarda yaÅŸanır. Bir insanın hayatına büyük bir ÅŸey katmak kadar, onun sıradan günlerini güzelleÅŸtirmek de “sevmektir”.

Ben bereketi de burada aradım ve öyle yaptım. Bereket yalnızca sofradaki yiyeceÄŸin, evdeki eÅŸyanın, hesaptaki paranın çoÄŸalması deÄŸildir. Bazen azın yetmesi, kimi zaman zor bir günün birlikte karşılanmasıdır. Bazen evde herkesin birbirine karşı gönlünün açık olması, kimi zaman çocukların anne babasının birbirine nasıl baktığını görerek büyümesidir. Bazen insanın dünyanın bütün yorgunluÄŸundan sonra kapıyı açıp “Ben evime geldim.” diyebilmesidir. Bir evde çok ÅŸey bulunabilir; fakat muhabbet yoksa o çokluÄŸun içinde bile bir eksiklik hissedilir.

Bu yüzden evliliÄŸi yalnızca sürdürmeye çalışmayın. YaÅŸatın. EÅŸinizin sadece yaptığı iÅŸleri deÄŸil, taşıdığı duyguları da görün. Sadece ihtiyaçlarını deÄŸil, hayallerini de önemseyin. Sadece hatalarını deÄŸil, çabasını da fark edin. Sadece yanınızda oluÅŸuna deÄŸil, sizin yanınızda nasıl bir hâle geldiÄŸine bakın. Evlilikte asıl mesele iki kiÅŸinin aynı evde bulunması kadar; iki ayrı hayatın birbirine iyi gelmesidir.

Ve galiba bütün bu yazıların sonunda söylemek istediğim şey tam olarak bu.

Evliliğe hazırlanırken kendine bak! Neden evlendiğini sorgula. Beklentilerini ölç. Eşinin onurunu koru. Sonra bütün bunların üzerine bir de:

Muhabbetini kaybetme.

Aynı çatı altında yaÅŸayacak, aynı hayatın içinde birbirinizi gözeteceksiniz. Birbirinizin yükünü taşıyacak, birbirinizin sevincine ortak olacaksınız. Kırıldığında bile eÅŸini düşmanlaÅŸtırma, anlamaya çalış. Yıllar geçse de birbirini daha az deÄŸil, daha derinden tanımaya devam et.

Bence bir evlilikte eÅŸlerin gerçek zenginliÄŸi, yıllar sonra hâlâ birbirine anlatacak bir ÅŸeyinin olması kadar, birbirine anlatacak hiçbir ÅŸey kalmadığında bile, yanında sessizce oturmanın hâlâ güzel gelmesidir.

Bir evde para azalabilir.
EÅŸya eskir.
Çocuklar büyür.
Güzellik değişir, yakışıklılık biter.
Sağlık bozulabilir.
Hayatın şartları ağırlaşabilir.

Ama iki insan birbirinin gönlünü gözetmeye devam etmesi, geçinmeye gönlünün olduÄŸunu göstermesi açısından kıymetlidir. 

Ve bütün bu yazıların sonunda bana sorarsanız, bir yuvanın en büyük zenginliği nedir diye?

Ne evin büyüklüğü.
Ne eşyanın çokluğu.
Ne hesabın kabarıklığı.
Ne de hayatın kusursuzluğu derim.

Birbirini kaybetmeden yaÅŸlanabilen iki insan derim…

Gönül kapını kapatma... Sevgini, muhabbeti koru, bereketten olma...

Çünkü bir evde muhabbet bittiğinde, Allah bereketi de çeker alır.

Mehmet KAMAN