M. Ali Akbulut: Geç Gelen Diyalog Zemini

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın oluÅŸturduÄŸu Mekke Ä°ttifakı’na dair tartışmalar durmak bilmiyor. Kaygılar, riskler, tehditler, tehlikeler ve fırsatlar ÅŸeklinde yapılan deÄŸerlendirmeler devam ediyor. Bu deÄŸerlendirmelerin olduÄŸu ÅŸartlarda, beklentiler ve temenniler çerçevesinde yeni geliÅŸmeler oldu. Mekke Ä°ttifakı bileÅŸenleri, ittifak dışında ve bölgenin önemli aktörlerinden olan Ä°ran’da bir araya geldi.

Tahran’da yapılan dörtlü toplantı, Mekke Ä°ttifakı’nın geleceÄŸine dair umut verici bir adım olmuÅŸtur. Åžimdilik içinde belirsizlikleri ve karamsarlıkları barındırsa da güzel bir adım diyebiliriz. Ä°ran’ın ev sahipliÄŸinde yapılan Mekke Ä°ttifakı üyesi ülkelerin güvenlik toplantısı, ittifaka yönelik olumsuz düşünceleri kısmen de gideriyor.

Çok yönlü değerlendirmelerden, çok daha yüzeysel ve daha anlaşılır olması açısından yetersiz olmakla birlikte, ileriye yönelik iyimser ve güzel bir adım demek gerekiyor. Bölgesel istişarelere adeta kapı aralıyor. Diyalog için zemin oluşturuyor.

Toplantıya katılanlar, Ä°ran CumhurbaÅŸkanı PezeÅŸkiyan tarafından kabul edildi. CumhurbaÅŸkanı PezeÅŸkiyan’ın, “Bölge güvenliÄŸi konusunda ve bölge ülkelerinin birliÄŸi noktasında atılan her adıma destek verdiklerini” belirten beyanı da dikkate alınması gereken bir cümle. Mekke Ä°ttifakı’nın gündemi ile Ä°ran’ın gündemi farklı olsa da ortak noktanın; bölgesel hareket edilmesi, bölge güvenliÄŸinin oluÅŸturulması, bölgesel dinamiklerin harekete geçirilmesi, bölge barışının saÄŸlanması gibi genel konu baÅŸlıkları olduÄŸu anlaşılıyor.

Mekke Ä°ttifakı üyesi ülkelerin ana gündeminde Yemen meselesi olduÄŸu açık. Suudi Arabistan’ın ciddi anlamda baÅŸarısız bir Yemen siyaseti var ortada. YaÅŸanan çatışmada çok ciddi kayıpları var. Ekonomik olarak her geçen gün yıpranıyor. ABD, iÅŸgal rejimi Ä°srail, Ä°ngiltere ve Fransa doÄŸrudan ve dolaylı yardımlar ulaÅŸtırıyor. Yine de baÅŸarı saÄŸlayamıyor. Pakistan ve Türkiye’nin dahil olduÄŸu fakat çözüm bulunamayan Yemen sorunu, Mekke Ä°ttifakı’nın gündemiyle Tahran oturumunda ele alındı.

Ve tabii ki bir de Ä°ran’ın gündemi var. Ä°ran, olaylara genel olarak bölge içi dinamiklerin kullanılarak bölge güvenliÄŸinin saÄŸlanması gerektiÄŸi inancında. Bu inanç içerisinde, yaÅŸanan her cephede çatışmanın durması gerektiÄŸini söyleyerek yaklaşıyor. Gazze, Ãœrdün Nehri’nin batı yakası, Lübnan, Suriye ve Yemen’i birbirinden ayırmıyor. Ve bölge güvenliÄŸinin bölge ülkeleri tarafından çözülmesi, ABD ve iÅŸgal rejimi Ä°srail’in saldırganlığının durması gerektiÄŸi ÅŸeklinde bakıyor. Olaylara genel bakarak bölge ülkeleri arasındaki diyalog, istiÅŸare, iÅŸbirliÄŸi ve ittifakların deÄŸerli olduÄŸunu belirtiyor. CumhurbaÅŸkanı PezeÅŸkiyan’ın açıklamaları da bu doÄŸrultuda.

Tahran’daki oturum sonrası yayınlanan bildiriye bakıldığında genel ifadeler var. Hatta Ä°ran’a yönelik ABD ve iÅŸgal rejimi Ä°srail’in saldırısına iÅŸaret edilmeyip kınama da yapılmadı. Buna raÄŸmen, bölge ülkeleri arasında güven artırıcı bir adım; Mekke Ä°ttifakı üzerine yapılan “riskler ve tehditler var” ÅŸeklindeki deÄŸerlendirmelerimizi büyük oranda giderip ileriye yönelik fırsat oluÅŸturabilecek bir çizgiye yöneliÅŸ var diyebileceÄŸimiz bir toplantı olmuÅŸtur.

Mekke Ä°ttifakı’nın geleceÄŸine dair olumlu bir adım, bölgenin içinde bulunduÄŸu ÅŸartlar dikkate alındığında sorunların çözümü konusunda bir irade gösterisidir. Çatışma yerine diyalog oluÅŸturulması anlayışının varlığını gün yüzüne çıkarıyor. ABD’nin bölgeyi terk etmeye çalıştığı bu süreçte, bölge güvenliÄŸini bölge ülkelerinin saÄŸlayacağına dair bir bakış ve düşüncenin dışa vurumudur aynı zamanda. Aynı zamanda ABD’nin bölge ülkelerinin güvenliÄŸini saÄŸlamakta yetersiz kaldığı gibi bölgedeki huzursuzluÄŸun kaynağı olduÄŸu gerçeÄŸinin anlaşılmasıdır.

Mekke Ä°ttifakı üyesi ülkelerin gündemindeki ana konunun Yemen, Ä°ran’ın gündemindeki ana konunun ise bölge güvenliÄŸi ve bölgesel iÅŸbirliÄŸi diyaloÄŸu olduÄŸunu bir kez daha hatırlatalım. Yemen meselesinin tek başına gündeme alındığını söylemek, oturumu küçümsemek olduÄŸu kadar, bölgenin diÄŸer çatışma bölgelerini de gündemine yerleÅŸtirdiÄŸini söylemek de zor. Çünkü yayınlanan bildiride ABD ve iÅŸgal rejimi Ä°srail’in kınanmaması da bunun iÅŸaretlerini veriyor.

ABD’ye yönelik de bir mesaj olduÄŸunu unutmamak gerekiyor. ABD’nin bölge siyasetlerinin bölgeyi çatışmaya sürüklediÄŸi bir gerçek. Emperyalist siyasetlerin ve Siyonist yayılmacılığın bölge ülkeleri arasında yürüttüğü fitne siyasetlerinin etkisinin kırılması yönünde bir irade varlığı da söz konusu.

Her ne kadar bölgedeki denklemler ve değişimler dikkate alınarak fazla iyimser olmaktan kaçınılsa da bizim hayır isteyerek kalbimizin, beklentilerimiz ve arzularımızın da bölgenin yararına olması yönünde attığını söylemek gerekiyor.

Uzun süredir beklenen, gecikmiÅŸ bir iÅŸbirliÄŸi, istiÅŸare ve diyalog toplantısı görüntüsü verilmiÅŸtir. Bu iradenin canlı tutulması ve hayata geçirilmesi için de çaba gösterilmesi gerekmektedir. D8’in kurucu mimarı merhum Necmettin Erbakan’ın çatışma yerine diyalog anlayışının da canlandırılması ÅŸeklinde bakmak mümkün.

Bölge barışına, bölge huzuruna, bölge halkının refahına ve birliğine katkı sağlayacak bir başlangıç olması dileğiyle.

M. Ali AKBULUT