Amerikan yapay zeka firması Palantir Gazze’deki soykırım savaşının göbeğinde

Amerikalı “Palantir” ÅŸirketi, askeri sanayi sektöründeki nüfuzunu geniÅŸletmeye devam ediyor. Bu süreçte, yapay zeka destekli geliÅŸmiÅŸ veri analizi ve hedef belirleme teknolojileriyle Ä°srail’in savaÅŸ operasyonlarına özellikle Gazze’ye yönelik süregelen soykırım savaşına destek saÄŸladığı gerekçesiyle insan hakları çevrelerinden gelen eleÅŸtiriler de giderek yoÄŸunlaşıyor.

Palantir, 2003 yılında kurulan ve Amerikan güvenlik ve askeri kurumlarıyla sıkı bağları olan önde gelen yazılım şirketlerinden biri. Hükümetler, istihbarat teşkilatları ve büyük savunma şirketleriyle yakın ilişkiler yürüten şirket, saha ve askeri verileri bütünleştirip analiz eden ileri düzey sistemler geliştiriyor.

Geçen Ocak ayında Palantir, İsrail ile iş birliğini genişleteceğini açıkladı. Buna göre işgal ordusuna yapay zeka tabanlı teknik destek sunulacak; bu destek askeri operasyonlar süresince veri analizi ve hedef belirleme üzerine yoğunlaşacak. Söz konusu adım, Amerikan teknolojisinin Gazze savaşında nasıl kullanıldığına dair kaygıları derinleştirdi.

Medya haberleri ve insan hakları deÄŸerlendirmeleri, Palantir’in geliÅŸtirdiÄŸi teknolojilerin Gazze’ye yönelik soykırım savaşı kapsamındaki hedef belirleme ve veri analizi operasyonlarında kullanıldığına iÅŸaret ediyor. Åžirketin aynı zamanda Lübnan ve Ä°ran’la baÄŸlantılı saldırı ve askeri operasyonlarla da iliÅŸkilendirildiÄŸi belirtiliyor.

Yapay Zeka Destekli Askeri GeniÅŸleme

Şirket, yapay zeka teknolojilerini savunma ve istihbarat sistemleriyle bütünleştirerek savaş sanayiindeki varlığını güçlendiriyor. Bu süreçte Amerikan ordusu ve güvenlik kurumlarıyla imzalanan devasa sözleşmelerden yararlanıyor.

Palantir’in sunduÄŸu “Gotham”, “Foundry”, “AIP” ve “Skykit” gibi sistemler; büyük miktarda veriyi toplayıp analiz etme, operasyonel ve askeri sistemlerle entegre etme ve anlık saha veri iÅŸleme kapasitesi sunuyor.

Åžirket 2025 yılında Amerikan ordusuyla 10 milyar dolarlık bir anlaÅŸma imzaladı. Ayrıca Pentagon’un “Maven” programının da kilit ortağı olan Palantir; bu program kapsamında görüntü ve askeri verilerin yapay zeka ile analiz edilmesine ve hedef belirlenmesine katkı saÄŸlıyor.

Bunların yanı sıra Palantir, yapay zeka destekli kara istihbarat istasyonlarının kurulmasını öngören “Titan” programının geliÅŸtirilmesinde de yer alıyor. “Army Vantage” platformu ise 2018’den bu yana büyük veri analiziyle Amerikan ordusunun karar alma süreçlerini hızlandırmak amacıyla kullanılıyor.

İşgal Ordusuyla Doğrudan Ortaklık

Ocak 2024’te ÅŸirketin kurucu ortakları Alex Karp ve Peter Thiel, Tel Aviv’de Ä°srail CumhurbaÅŸkanı Yitzak Herzog ve güvenlik yetkilileriyle bir araya geldi.

Åžirket o dönemde, iÅŸgal ordusuyla “savaÅŸla baÄŸlantılı görevlerde” yapay zeka teknolojilerinin kullanımını kapsayan bir “stratejik ortaklık” mutabakatına varıldığını açıkladı. Ancak sunulan hizmetlerin niteliÄŸine iliÅŸkin ek ayrıntı paylaşılmadı.

Karp, Tel Aviv ziyareti sırasında 7 Ekim 2023 sonrasında Ä°srail’in ÅŸirketin hizmetlerine olan talebinin büyük ölçüde arttığını ve Palantir’in Ä°srail’e daha önce sunduklarından farklı ürünler saÄŸlamaya baÅŸladığını belirtti.

2024 yılında yayımlanan bir bildiride Ä°ÅŸ Dünyası ve Ä°nsan Hakları örgütü, ÅŸirketin saÄŸladığı teknolojik desteÄŸin Gazze’deki Ä°srail askeri operasyonlarında doÄŸrudan kullanıldığını ifade etti.

Palantir ise bu iddiaları reddederek Ä°srail ile iÅŸ birliÄŸinin 7 Ekim olaylarından önce baÅŸladığını ve bunun ABD’nin müttefiklerine verdiÄŸi destek kapsamında deÄŸerlendirilmesi gerektiÄŸini ileri sürdü.

Lübnan ve İran Operasyonlarıyla Bağlantılı Teknolojiler

Yazar Michael Steinberger’in “Vadideki Filozof: Alex Karp, Palantir ve Gözetim Devletinin YükseliÅŸi” adlı kitabına göre Ä°srail, 2024 yılında Lübnan’da Hizbullah komutanlarını hedef alan operasyonlarda Palantir teknolojilerinden yararlandı.

Kitap aynı zamanda ÅŸirketin teknolojilerinin, Ä°srail’in örgüt mensuplarına ait iletiÅŸim cihazlarını patlattığı “Walkie-Talkie Operasyonu”nda da kullanıldığını ortaya koyuyor.

Washington Post gazetesi ise Pentagon’un Ä°ran baÄŸlantılı saldırıların planlanmasında Palantir’in geliÅŸtirdiÄŸi Maven sisteminden yararlandığını aktardı. ÇeÅŸitli raporlar da yapay zeka teknolojilerinin Ä°ran topraklarındaki hedeflerin yüksek hassasiyetle belirlenmesinde kullanıldığına iÅŸaret ediyor.

“Yapay Zekanın Silaha Dönüştürülmesi”

Nisan 2025’te Microsoft’un Ä°srail ile iÅŸ birliÄŸini protesto etmesiyle tanınan Faslı mühendis Ä°btihal Ebu’s-Sa’d, Palantir’in geliÅŸtirdiÄŸi veri analizi sistemlerinin Ä°srail askeri operasyonlarında belirleyici bir rol üstlendiÄŸini söyledi.

Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada Ebu’s-Sa’d, ÅŸirketin çok sayıda platformdan veri toplayıp bu verileri hedef belirleme operasyonlarında kullandığını belirterek ÅŸu ifadeleri kullandı: “Palantir yapay zekayı silaha dönüştürüyor; veri analizini ölüm kararları almak için bir araç olarak kullanıyor.”

Aynı teknolojinin Gazze’de de iÅŸletildiÄŸini vurgulayan Ebu’s-Sa’d, Filistinlilere ait sosyal medya uygulamaları, telefon görüşmeleri ve konum verilerinden elde edilen bilgilerin analiz edilerek insansız hava aracı sistemleriyle bütünleÅŸtirildiÄŸini ve bu yolla hedef belirlemenin gerçekleÅŸtirildiÄŸini aktardı.