Suya koyunca beyazlayan BİM’deki kıymanın katkı maddeli olduğu iddiası doğru mu?
Sosyal medyada paylaşılan, Şikayetvar, Ekşi Sözlük ve Türkiye Perakendeciler Federasyonu gibi internet sitelerinde sıkça tartışılan ve teyit.org’a ihbar olarak gönderilen bir videoda BİM’de satılan kıymalarda katkı maddesi olduğu, kıymanın suda bir süre bekletildiğinde beyaz rengini aldığı iddia edildi.
İddia videoda görülen kıymada gıda boyası yok
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda Kontrol ve Laboratuvarlar Daire Başkanlığı ile görüşen teyit.org iddia videodaki kıymada gıda boyasının kullanılmadığı yanıtını aldı. Daire başkanlığında görevli Doktor Ali Torun, bakanlığın ilgili biriminin konuyu incelediğini, numunelerin söz konusu ürünlerden alındığını ve analiz süreci sona erene kadar bilgi verilemeyeceğini ama renk değişiminin gıda boyasından olmadığını söyleyebileceklerini belirtti.
Emin Et markasının etleri Namet’te üretiliyor
BİM marketlerde satılan Emin Et markasına ait etlerin paketinin üzerinde bulunan bilgilere göre iddia ikinci videodaki dana kıyma, BİM A.Ş. adına Namet Gıda Sanayi Tic. A.Ş. tarafından üretiliyor.
.

Bu bilgi üzerine teyit.org Namet merkez fabrikasında çalışan bir gıda mühendisi ile görüştü. Görüşmede Namet’in BİM’e kıyma üreten 4 şirketten biri olduğu ve ikinci iddiadaki videoda üretilen kıymanın kendilerine ait olduğu, söz konusu dana kıymada herhangi bir renklendirici kullanımının olmadığı, zaten olsa bile bunun analizle çok kolay bir biçimde ortaya çıkabileceği ifade edildi. İddia videoda görülen sıvının miyoglobin olduğu belirtilirken, kıyma üretiminin (mekanik süreçte) darbelerle meydana geldiği, yani etin, makinelerden çekilip kıyma halini alırken birçok darbe gördüğü ve darbe sayısının artmasıyla daha fazla miktarda miyoglobinin ortaya çıktığının altı çizildi. Namet, kendi üretimi tabakların üst folyosunun dıştan kesildiğini yani üst folyonun tabaktan dışarı taştığını bu sebeple ilk videodaki kıymanın kendi üretimleri olmadığını belirtti. İlk videodaki tabak ise içten kesilmiş. Ayrıca Namet kıyma çekiminde 4 mm ayna kullanıldığı da öğrenildi. Etin yıkandığında yapısının bozulduğu ve dışarı çok fazla miktarda içerisinde miyoglobin barındıran sıvıdan atıldığı bilgisi de eklendi.
Namet’te çalışan gıda mühendisi, ürünlerin yapımında kullanılan etlerin Et ve Süt Kurumu tarafından tedarik edildiğini ve sürekli kontrol altında olduklarını belirtti: “Et ve Süt Kurumu’ndan etler karkas et halinde geliyor ve bu tip firmalarda kesimi, kıyma haline getirilmesi veya paketlenmesi gerçekleştiriliyor.”
2015 yılında Hürriyet’te yer alan bir habere göre Et ve Süt Kurumu belirli firmalarla “Dana Kuşbaşı ve Dana Kıyma İhalesi” gerçekleştirmiş. Buna göre Et ve Süt Kurumu’nun ithal ettiği ya da satın aldığı etler karkas et haline getirildikten sonra daha düşük fiyata satılması için Namet gibi başka firmalara da satılıyor. Hürriyet’te 10 Şubat 2016’daki haberde Tarım Eski Bakanı Faruk Çelik, bu uygulamaya “tavan fiyat” belirlenmesi için gidildiğini belirtmiş.
Et ve Süt Kurumu’nda yer alan açıklamaya göre karkas, “her ırktan kasaplık hayvanın usulüne uygun olarak kesilmiş, yüzülmüş, baş ve ayakları ayrılmış, organları ve yağları alınmış ve kuyruğu kesilmiş bütün haldeki gövdeleri.” anlamına geliyor.
İşlenmemiş gıdalarda katkı maddesi olabilir mi?
Namet’ten edinilen bilgilerin ardından teyit.org Et ve Süt Kurumu’na ulaştı. Et Teknikeri olarak görev yapan Şafak Şansal Eroğlu, Et ve Süt Kurumu’nda kesimi yapılan karkas etlerde herhangi bir katkı maddesinin bulunmadığını ifade etti. Eroğlu, ilgili yönetmeliklerde de bu durumun ifade edildiğini, kurumun kesim işlemlerini sürekli kontroller kapsamında gerçekleştirdiğini ekledi.
Bunun üzerine kesim işlemleri hakkında daha ayrıntılı bilgi almak için Ankara Sincan’da bulunan Et ve Süt Kurumu kombinasına ulaşılmaya çalışılsa da henüz iletişim kurmak mümkün olmadı. Aynı şekilde daha ayrıntılı bilgi almak için pek çok kez Kasaplar Federasyonu merkezi arandı fakat ulaşılamadı.
Et ve Süt Kurumu’nun internet sitesinde yer alan bilgilere göre de oksijene maruz kalmamış (örneğin vakumla paketlenmiş) et, bordo veya morumsu renkte oluyor. Havayla ortalama 15 dakikalık temastan sonra etteki miyoglobin proteini oksijeni alıyor ve etin rengi parlak kırmızıya dönüyor.
Resmi Gazete’de 30 Haziran 2013’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Katkı Maddeleri Yönetmeliği’nin 4. maddesinde “gıda katkı maddesi” tanımı yapılıyor. Bu tanıma göre tek başına gıda olarak tüketilmeyen besinlerde katkı maddesi kullanılamayacağı sonucuna varılıyor. Aynı maddenin (g) bendinde ise “işlenmemiş gıdalar” tanımında kıyma yapımının bir işlem olmadığı vurgulanıyor. Ayrıca yine aynı yönetmeliğin 16. maddesinde “Gıda katkı maddeleri işlenmemiş gıdalarda kullanılamaz” deniyor. Kıymanın buradan hareketle, bazı sosyal medya kullanıcılarının iddialarınınaksine, işlenmemiş ve içerisine katkı maddesi konmayan bir gıda olduğu söylenebilir.
YouTube’a 4 Haziran 2017’de TechInsider tarafından yüklenen bir videoda marketten satın aldığımız etlerdeki kırmızı sıvının bileşenleri anlatılıyor.
Bu videoda yer alan bilgilere göre paketli etlerde yer alan kırmızı sıvı kan değil miyoglobin ve etler taşınmaları sırasında dondurulduğunda etin içerisindeki su donarak su kristallerine dönüşüyor. Bu kristallerin keskin uçları etteki kas hücrelerini parçalıyor. Buz çözüldüğünde bu parçalanan hücrelerdeki miyoglobin dışarı taşınıyor. Etler piştiğinde de içerisindeki sıvı buharlaştığından ete kırmızı rengini veren bu miyoglobinli sıvı kaybolmuş oluyor.
Miyoglobin nedir?
Genuine Ideas’ta yer alan bilgilere göre az pişmiş bir hamburgeri yerken ette gördüğümüz “kanlı” sıvının aslında hayvanların kanındaki hemoglobinle pek de alakası yok. Hayvanların hemen hemen tüm kanı, kesim işlemi sırasında dışarı atılıyor. Geriye kalan sıvı sadece miyoglobin ve sudan oluşuyor. Bilim insanları bu sıvıya atık sıvı (purge/weep) ismini veriyor.
Bu sıvıda bulunan ve kırmızı rengi veren miyoglobin, yaklaşık 150 aminoasiti (proteinlerin yapıtaşı) barındıran globinin sarkoplazmik bir protein çeşidi.
Etteki renk değişiminin sebepleri
Britannica’da hayvanların kas yapısındaki oksijen taşıyan yapıların “miyoglobin” olduğu bilgisimevcut. Ette bulunan miyoglobin miktarını etkileyen durumlardan biri kesimi yapılan hayvanın yaşı. Kesimi yapılan daha yaşlı bir hayvanın eti daha genç olanın etinden içerisindeki, miyoglobin miktarı nedeniyle daha koyu olabiliyor. Etteki miyoglobin oranını değiştiren faktörlerden bir diğeri de hayvanın boyutu. Daha küçük yapıdaki bir hayvanda daha az miyoglobin bulunuyor. Aynı zamanda hayvanın stres koşullarının da miyoglobini etkilediği biliniyor. Ayrıca hayvanın türü (domuz eti, koyun eti, dana eti) de miyoglobin miktarını etkiliyor. Dana etinde daha fazla miyoglobin bulunuyor. İddia videoda da dana etinden yapılmış kıyma görülebiliyor. Bu nedenle daha fazla miyoglobin açığa çıkması normal gözüküyor.

Henüz yorum yapılmamış.