Özel / Analiz Haber
EZAN TÜRKÇEYE ÇEVRİLDİĞİNDE NEDEN FELAH KELİMESİ DE ÇEVRİLMEDİ?
Andımız tartışmaları ve Türkçe Ezan tartışmaları gündemde iken İbrahim Halil Er'in Türkçe hususunda yazdığı eski bir köşe yazısını Düşünce Mektebi okurunun dikkatine sunuyoruz.
Ülkemizde bir dönem ezan Türkçe okunuyordu.
Ezanın tümü Türkçeye çevrilirken bir kelime nedense
çevrilmemiş/unutulmuştu
Peki, o hangi kelimeydi
Haydi, felaha (yani hayyalel felah) kelimesi Arapça
bırakılmıştı.
Peki neden
Yani namazın bir kurtuluş olduğu insanlardan gizlenmeye
mi çalışılıyordu
Bunu Türkçeye çevirirsek insanlar, namazın kurtuluş
olduğunu öğrenir,
sonra namaza mı giderler diye mi düşünmüşlerdi
Hani her şeyi Türkçeye çevirmek gerekiyordu
Neden korktunuz
Bu dinin ölüsünden böyle korkuyorlarsa, dirisinden acep
nasıl korkarlar
Türkçeye çevrilen ilk ezanın sözleri (yani nasıl
çevirmişler)
Tanrı uludur (4 defa)
Şüphesiz bilirim, bildiririm
Tanrı dan başka yoktur tapacak
Şüphesiz bilirim, bildirim,
Tanrı nın elçisidir Muhammed
Haydin namaza
Haydin felaha
Namaz uykudan hayırlıdır
Tanrı uludur
Tanrı dan başka yoktur tapacak.
ŞERH
Aslında Türkçe ezan özlemini ilk dile getiren meşrutiyet
aydınları olmuştur. Bununla ilgili ilk talebi Ziya Gökalp te görürüz.
Bunu Ziya Gökalp şöyle şiirleştirmiş:
Bir ülke ki, camiinde Türkçe ezan okunur.
Köylü anlar manasını namazdaki duanın
Bir ülke ki, mektebinde Türkçe Kuran okunur
Küçük büyük herkes bilir buyruğunu Hüda nın
Ey Türk oğlu, işte senin orasıdır vatanın.
HAŞİYE
Kur an ın Türkçe tercümesi ilk kez 22 Ocak 1932 tarihinde
İstanbul da Yerebatan Camii nde Hafız Yaşar (Okur) tarafından okundu.
Bundan 8 gün sonra, 30 Ocak 1932 tarihinde ise ilk Türkçe
ezan, Hafız Rıfat Bey tarafından Fatih Camii nde okundu.
3 Şubat 1932 tarihine denk gelen Kadir Gecesi nde de,
Ayasofya Camii nde Türkçe Kur an, tekbir ve kamet okundu.
18 Temmuz 1932 tarihinde Diyanet İşleri Riyaseti, ezanın
Türkçe okunmasına karar verdi.
Takip eden günlerde, yurdun her yerindeki Evkaf
Müdürlüklerine Türkçe ezan metni gönderildi.
4 Şubat 1933 tarihinde, müftülüklere ezanı Türkçe
okumalarını, buna uymayanların kati ve şedid (kesin ve şiddetli) bir şekilde
cezalandırılacaklarını bildiren bir tamim gönderildi.
Türkçe ezan uygulamasının ardından, Diyanet İşleri
Başkanı Rıfat Börekçi nin 6 Mart 1933 te yayımladığı bir tebliğ ile İslam
peygamberi Muhammed e hürmet ve saygı ifade eden sözlerin yer aldığı salanın da
Türkçe okunmasına karar verilmiştir.
1941 yılında çıkarılan 4055 sayılı kanunla Türk Ceza
Kanunu nun 526. maddesine bir fıkra eklenmiştir.
Değişikliğe göre, Arapça ezan okuyanlar ve kamet
getirenler, üç aya kadar hapsedilecek ve 10 liradan 200 liraya kadar para
cezası ödeyeceklerdi. (wikipedia)
DİBACE
Türkçe ezan komedisine 16 Haziran 1950 yılında iktidar
olan Demokrat Parti ve Adnan Menderes son verdi. Müslümanların semalarında
şairin arzusu olan
Şu ezanlar ki şehadeti dinin temeli
Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli
sözü gerçekleşmiş oldu.
HATİME
1960 askeri ihtilalinde askerlerin darbe ile ilgili en
önemli gerekçeleri ezanın Arapçaya çevrilmesiydi. Adnan Menderes bu hareketinin
bedelini canıyla ödedi. Ama ilginç olan tekrar Türkçeye çevirme girişimi
yaşanmadı.

Henüz yorum yapılmamış.