Kâğıttan kayıklar

Her ÅŸeyi insanın etki alanındaki bir ÅŸey gibi tanımlamak zamanımızın en derin problemi belki de. Aslında insanın etki alanı çok sınırlı… Buna karşılık insan birçok baÅŸka ÅŸeyin çok daha fazla ÅŸekilde etkisine açık… Bir ÅŸeyleri anlamaya çalışırken kendimizi konumlandırdığımız yer doÄŸru deÄŸilse, bütün o anlama çabası doÄŸal olarak boÅŸa gidiyor ve daha kötüsü bizi de yanlışa sevk ediyor. Dahası, etki alanımızda sandığımız ÅŸeyler bizden sandığımız kadar çok etkilenmeyince hayal kırıklığına uÄŸramamız kaçınılmaz oluyor.

Simone Weil, ‘Tanrı Sevgisi Ãœzerine Düzensiz Düşünceler’ kitabında insanlığın istikametinin nerede ve nasıl ÅŸaÅŸtığına inceden bir vurgu yapıyor: “Bir çiftçinin iÅŸi güneÅŸ enerjisini yakalamak yahut onu hapsetmek deÄŸildir. O, ekimini güneÅŸe göre yapar ve bitkilerini ondan en sahih ÅŸekilde yararlanmak üzere yetiÅŸtirir. Bu emekte saklı olan çabanın mihenk noktası çiftçinin kendisi deÄŸil, güneÅŸtir. Bu durum bizim de iyiliÄŸe eriÅŸmek için ve ruhumuzu dindirmek için, merhametin ve lütfun ışığından ayrılamayacağımızı anlatır. O çiftçi gibi hepimiz de Tanrı ile yaratılışın sahnelendiÄŸi kutsal bir dramda basit oyuncularız.”

Hayat bizim kurguladığımız bir ÅŸey deÄŸil; zihinlerimize bunun aksini kodlamaya çalışan zamane gurularının söylediklerinin aksine, hayat içinde yaÅŸadığımız ve iyisiyle kötüsüyle maruz kaldığımız bir ÅŸey! Yani ipler bizim elimizde deÄŸil, hiçbir zaman da olmuyor. Kararını verdiÄŸimiz ÅŸeyler bile hayatın önümüze çıkardığı seçenekler arasından yaptığımız ‘tercihler’ ve yönelimlerle ilgili…

“Suyun üstünde suyla birlikte akan kuru bir yaprak gibiyiz” dedi manzarayı seyreden iki adamdan biri. “Ama yaprak bizden farklı olarak yüzeceÄŸim diye deliler gibi çırpınıp kendini telef etmiyor!” dedi gülümseyerek diÄŸeri.

Çoğu zaman zekamıza çok fazla güvenip kendimizi hataya düşürüyoruz. Zekanın mekanik bir yapısı var, elindeki somut, görünür, ölçülebilir, ölçeklenebilir, hesaba gelir malzemeyle işliyor. Oysa hakikatin nüvesi soyut alandadır, aşkın tabiattadır, insanın sınırlı kapasitesiyle tam olarak kavrayamayacağı, ölçümleyemeyeceği, hesabını yapamayacağı ve idrakine güç yetiremeyeceği büyüklükte, daha doğru deyişle sınırların ötesinden sonsuza uzanan tarifsizliktedir. İnsan en üst seviyedeki zekasıyla bile ancak uzanabildiği yere kadar sınırlı, sonlu, kifayetsiz bir idrak geliştirebilir. Zekanın bittiği, aklın hayrete düştüğü, kalbin kamaştığı yer, sonsuz hakikat için neredeyse belirsiz, küçük bir noktadır. Bunu göremeyen kendini okyanusta yol alan bir gemi zanneder; oysa leğenin içindeki bir kâğıt kayıktır sadece. Islandığı yerde de batar.

Başı yanlış tarafa çevriliyken burnunun dikine giden elbette sonunda bir duvara toslar, hayat böyle!

“EÄŸer tutsak bir ruh, kendi esaretinden bihaberse, hata içinde yaÅŸar. EÄŸer bunu saniyenin onda birinde bile kabul ettiyse ve acı çekmemek için unutmaya gayret gösterdiyse, yalan içinde yaÅŸar. Son derece parlak zihinlere sahip insanlar; hata ve yalan içinde doÄŸup, yaÅŸayıp, ölebilir. Bunların içinde zekâ ne bir edinimdir ne de avantajdır. Çok zeki ve az zeki insanlar arasındaki fark, hücrelerin büyüklüğüne ve küçüklüğüne baÄŸlı olarak, hücre hapsinde yaÅŸamaya mahkûm suçlular arasındaki fark gibidir. Zekasıyla gurur duyan zeki insan, büyük bir hücreye sahip olmakla gururlanan bir mahkûma benzer” diyor Simone Weil, bir diÄŸer kitabı ‘KiÅŸi ve Kutsal’da.

“Kafanın içi çöle döndüyse” dedi meczup, “ne görsen serap sana!”

Gökhan ÖZCAN

https://www.yenisafak.com/yazarlar/gokhan-ozcan/kagittan-kayiklar-4871681