Ben yeryüzünde bozgunculardan mıyım?

Yalnız Allah’a kulluk ettiÄŸimi, sadece O’ndan yardım isteyenlerden olduÄŸumu iddia ederken, hayatımı fiilen kimin hükmüne göre yaşıyorum? Yoksa iddialarıma raÄŸmen; ben de yeryüzünde bozgunculuk çıkaranlardan mıyım?

Bu soru, her insan tekinin asla aklından çıkarmaması gereken hayati değer ifade etmektedir. Bir insanın söylediklerinin, yazdıklarının ilk muhatabı kendisidir. Birilerinin yanlışını görmüş olmak kimseyi kurtulmuşlardan kılmaz. İtiraz ettiğim her bozulmanın bilgimde, tercihlerimde, ilişkilerimde ve amellerimde karşılığı bulunabilir. Her hatırlatan hatırlamalı, doğruya çağıran, çağırdığının ilk muhatabı olmalıdır.

Gerçekte karşılaÅŸtığı imkânlarla sınanan insanların ekseriyeti; kendilerine ayna tutanlara en acı veren çıkışları; “sen hâlâ oralarda mısın?” olmuÅŸtur. Zira onlar sınandıklarını unuttukları sürecin verdiÄŸi güç yanılgısıyla, büyük adamlar edasına kapılmışlar ve büyük iÅŸler yapıyorlardır! Dün gazete sayfalarının üzerinde ekmek-zeytin kahvaltılarında insanı, memleketi, dünyayı zalimlerin zulmünden kurtarmak duasıyla beraber oldukları dava arkadaÅŸlarına artık kuÅŸ sütü eksik olmayan sofralardan, malikânelerinden bakıyorlardı.

Gerçekte hâlâ oralarda olunmasının bilgisini çok iyi biliyorlardı. Ä°nsanın varlık gerekçesinin, yalnızca Allah’a kulluk etmesinin, yalnızca O’ndan yardım dilemesinin ve her an en doÄŸru ameli ortaya koymakla sınanmasının bilgisine. Çünkü tevhid, insanın hayatının bütününde ulaşılacak bir mertebeydi ve bunu çok iyi biliyorlardı. Yıllarca okumuÅŸ, müzakere etmiÅŸ, kapı kapı dolaşıp birlikte anlatmışlardı hayatın bütünlüğünü. Yönetmenin, sosyal yaÅŸamın, hukukun, kazancın vs iman edilenden bağımsız olmadığını çok iyi biliyorlardı. Ä°nandığı gibi yaÅŸamayanların yaÅŸadıkları gibi iman ettiklerini o kadar çok tekrar ettiler ki, gün geldi; yaÅŸadıkları hayatlarını hangi hükümlerin belirlediÄŸiyle yüzleÅŸmeleri gerekiyordu; yüzleÅŸtiler de…

Allah’ın elçilerinin kadim çaÄŸrıları da bu yüzleÅŸmeye çağırmıştı, çağırmaya da devam ediyor; “Allah’tan baÅŸka birbirlerimizi rabler edinmeyelim.”

Ä°nsanın, Allah’a raÄŸmen kendisini hakikatin yerine koyduÄŸu; kendi hükmünü, arzusunu veya çıkarını sorgulanamaz kıldığı yerde bu çaÄŸrıyı yeniden hatırlamak, hatırlatmak ne büyük bir sorumluluk! Ve fakat bir o kadar da kadar hırpalanmış...

Bir doktrinin, ideolojinin, kurumun yahut kiÅŸinin hayatımıza hangi ölçüde hükmettiÄŸine bir bakalım. Bir baÅŸkanın-her neyin/nerenin baÅŸkanıysa, bir liderin, bir hocanın, ebeveynin sözü-emri-talimatı, bir çevreye aidiyet, piyasanın talebi, makamın gereÄŸi veya nefsimizin arzusu, yaptığımızın mahiyetini belirleyen hükme dönüşmüş olabilir. Ä°nsana verilen görev, bilgi ve yetkinin, kendi sınırlarını aşıp baÅŸkasının hayatı üzerinde “rab”lık taslamanın gerekçesi yapılıp yapılmadığına bir bakalım. Bir bakalım da kime, neye, neden nasıl kul oluyor, ediliyoruz üzerine kemali ciddiyetle eÄŸilelim.

İslâm peygamberlerinin (Aleyhimusselam) çağrılarından ilhamla murakabe, muhasebe edelim.

Ey insanlar, yurttaÅŸlar, Müslümanlar! Ey ehli kitap! Hep birlikte sadece Allah’a kulluk edelim. O’ndan baÅŸka birbirimizi rabler edinmeyelim. Ölçüyü ve tartıyı eksiltmeyelim. Varlık ve bolluk içerisinde şımarmış hâllerimizden endiÅŸe edelim. Ä°nsanların malını, emeÄŸini, hakkını deÄŸersizleÅŸtirip eksiltmeyelim; bankacılık, borsa, bahis ve piyasa tezgâhlarıyla insanların malına, parasına çökmeyelim, birilerimiz oturdukları yerden zengin, birilerimiz de haberimiz olmadan fakirleÅŸmesin, yetimler, yoksullar, yolda kalmışlar varken; yönetim süreçleri maharetiyle, finans birilerinin/zenginlerin elinde devlete dönüşmesin. Bu ve benzeri yöntemlerle dünyada-ülkemizde bozguncular olarak fesat çıkaranlardan olmayalım. Müminler isek Allah’ın bizim için takdir ettiÄŸi helal olana kanaat etmenin hayrını gözetelim.

Memlekette; yönetim ve siyasetten bankacılık/faiz ve borsaya, kültür ve sanattan spora, bahis/kumar/piyango ve bağımlılıktan sağlığa kadar bütün yaşam bağlamlarını ihdas edildikleri hüküm ekseninde düşünmek zorundayız. Kararları hangi bilgi ve hükümlerle alıyoruz? İnsanları neye maruz bırakıyoruz? Nesiller, yapıp ettiklerimizle kendi varlık gerekçesine uygun yaşayabilecek imkânlara mı kavuşuyor; yoksa çıkarlarımızın, hedeflerimizin ve kurduğumuz mekanizmaların kullanılabilir unsurlarına mı dönüşüyor?

Siyasette baÄŸlılık, hakkaniyetin önüne geçtiÄŸinde; yönetimde yetki, hesap vermekten uzaklaÅŸtığında; iÅŸletmede kazanç, helal-haram gözetilmediÄŸinde aynı yüzleÅŸme karşımıza çıkar. Bankacılık ve borsada iÅŸlemin helalliÄŸini haramlığını birbirine karıştırdığımızda, kültür ve sanatta insanın neye yöneltildiÄŸini görmezden geldiÄŸimizde, sporu insanın varlık gerekçesine yönelmesinin önüne geçtiÄŸi bir aidiyete dönüştürdüğümüzde de aynı yüzleÅŸme karşımıza çıkacaktır. Bahis ve bağımlılıkta insanın zaafından beslenen kirli kazanç; saÄŸlıkta insanın ihtiyacını, çaresizliÄŸini ve bedenini çıkar ekonomisinin konusu hâline getiren anlayış hangi hükümlerle hayatın normallerine dönüştürülüyor? Tüm bunlarda Allah’a, ahirete iman, salih amel; din gününde geri dönüşü olmayacak yüzleÅŸme nereye düşüyor?

Allah rahmet eylesin, Alev Alatlı’nın “yasal fakat helal deÄŸil” hatırlatması burada yasa yapıcının da uygulayıcının da yararlananın da güncel hallerine ayna tutmaya devam ediyor. Bir iÅŸe yasal imkân saÄŸlamak, içindeki haksızlığı gidermiyorsa yasa koyma yetkisini kendinde gören mecralar neye tekabül ediyor?

Hayatın deÄŸiÅŸmez bir yasası olarak her insan hem maruz kalan hem maruz bırakan taraftadır. Bu bir döngü olarak çalışır. Maruz kaldığım haksızlığı anlatırken baÅŸkasını neye maruz bıraktığıma da bir bakayım. Kendi yorumumu hakikatin yerine koyarak insanlardan bana uymalarını mı bekliyorum? Allah’ın adıyla konuÅŸurken dahi insanlara rablık taslama tehlikesinden uzak olduÄŸumu söyleyebilir miyim?

Beslenme kaynakları bulaşık olan bir zihin, zemini bulaşık olan kurum, bu bulaşıklığı hayatın her tarafına taşıyacaktır. Bu süreçlerde rol alan insan; yönetim adına, hukuk adına, ekonomi ve sosyal yaşam adına bulaşık maruziyetlere hem uğratacak hem de uğrayacaktır. Bu yüzden yalnızca sonuçlarla uğraşmak yetmeyecek; davranışın mahiyetini belirleyen bilgiye, meşru sayılan hükme ve fiilen boyun eğilen otoriteye esastan bakmak icap etmektedir.

Küresel ölçekte dünyaya baktığımızda da aynı meselenin insanlığı kuÅŸatmış hâlini göreceÄŸiz. Ãœlke ve devlet baÅŸkanlarının esir alındığı, katledildiÄŸi; halkların kaynaklarına çöküldüğü, insanların kitlesel olarak yok edilmesinin stratejik hesaplara konu olduÄŸu bir dünya… Devlet adı altında terör olarak nitelendirilebilecek kirlilik ve yaygınlıkta hayatın tümünü ifsat eden iÅŸler yürütülüyor. Milyonlarca insanın öldüğü savaÅŸların üzerinde çıkar hesapları dolaşıyor. Ä°nsanların canı, ülkesi ve geleceÄŸi, birilerinin kendisine tanıdığı hükmetme hakkının altında eziliyor, yerle bir ediliyor.

Demokrasi, adalet ve erdem söylemleri, batı değerleri yalanlarıyla dünyayı büyüleyen boyaların altında, hakikatte küresel bir zulmün tahakkümüyle; iddialarla fiiller arasındaki uçurumla, ağır bedeller ödeyerek yüzleşiyor insanlık. Bilimsel bilgi sorgulanamaz bir otoriteye dönüştürülüp insanların ekseriyetinin akletmesini perdelerken bir bakıp kimin hükmüne teslim olduğumuzu sorgulamalıyız. Yalanına ceket verilecek bir tutamağın kalmadığı bir çağa dikkat çekmeye çalışıyorum. Dün insanları, irili ufaklı dalaverelerle idare edebilirlerken; yalanına ceket verilecek bir dalavere bulamıyorlar artık! Bu durum; kişiden ailelere, uluslararası ilişkilerden, küresel yapılara kadar insanlığın anlam krizini derinleştiriyor.

Bu tahakkümün izleri gündelik hayatımız da sarmış durumda. Geçimlerimiz, borçlarımız, korkularımız, beklentilerimiz ve hazlarımız üzerinden kitlesel bağımlılara dönüştük/dönüştürüldük. Kültür ve sanat, ticaret ve finans, sportif organizasyonlar bu büyünün sürdürülmesine hâlâ alet edilebiliyor. Nereye varacağı öngörülemeyen teknolojik ve dijital gelişmeler, insanın dikkatinden arzusuna, bilgisinden kararına kadar hayatına nüfuz ediyor. Dünyayı eğlence merkezine dönüştüren mekanizmalar, nefsin fücuruna seslenen içerikleri çoğaltırken insan neye alıştırıldığını, neye boyun eğdiğini gözden kaçırabiliyor.

Ä°nsanlığın umudu olabilecek “Ben Müslümanlardanım” diyenlerimiz de bu kuÅŸatmanın tezgâhında. Ölçüyü ve tartıyı bozarak hakkaniyetten uzaklaÅŸma, imkânlarla şımarma yahut sahip olmadıklarıma tamah etme. BaÅŸkasının aymazlığını görmem, kendi hâlimin doÄŸruluÄŸuna delil olmayacağını bile bile.

Dünyada bozgunculuÄŸa karşı direniÅŸ ve dirayet gösteren insanlar da yok deÄŸildir ki insanlığa istikametini bulma fırsatı veriliyor olsa gerek. El-Halîm olan Rabbimizin mühletini düşünürken o ÅŸahitlerin varlığını, istikametlerini, bozulanı onarma çabalarını görüp bulmak gerek. Bu haritanın bir parçası olmak, insanın kendi hayatında da karşılık bulmalı. Kendi ihtiyacı varken paylaÅŸmakta, çıkarı karşısında hakkı korumakta, baÅŸkasının hukukunu ihlal etmeden ihtiyaç olanı inÅŸa etmekte; aile, iÅŸletme, kurum, toplum ve devlet ölçeÄŸinde insanın varlık gerekçesine uygun hayatın imkânlarını kurmakta benim payıma düşen nedir diye aramalı, yerimi bulmalı; yerimi bulduktan sonra da yerimde kalmalı…

Devlet organizasyonlarını yönetenler; yetkilerinin ulaştığı her yerde insanların neye maruz kaldığını; varoluş ekseninde dert etmeliler. Yönetim, siyaset, ekonomi, eğitim, kültür, sağlık ve sosyal yaşam adına yaptıklarının insanı, yeryüzünü ne hâle getirdiğine bakmak zorundalar. Büyük işler yaptığınıza dair anlatılar neyi inşa ediyor neleri ifsad ediyor bakıp görmeliler.

Tüm bunları yazıp konuÅŸurken; mesele edinip hatırlarken/hatırlatırken kimsenin bundan müstaÄŸni olmadığı, hiçbir insan için deÄŸiÅŸmeyecek hakikattir. BaÅŸkalarına iyilikten bahis açıp kendini unutmadan; bozulanı onarmak, yeryüzünü imar etmek, her an en doÄŸru amel sınanmasını unutmadan…

Evet, hâlâ oralardayım derken; hatırlamaya ve hatırlatmaya vazifeliyiz ki ıslah edicileriz iddialarımız karşısında; “Ben yeryüzünde bozgunculardan mıyım?” diye bir bakabileyim.

Mustafa ÖNER