Sosyal Medya

Makale

Ä°liÅŸkilerin Manevi Ontolojisi: Tevhid, Adalet ve Sorumluluk Ekseninde Ä°nsani BaÄŸlar

tarihinde yayınlandı.

GiriÅŸ: Ä°liÅŸkinin Ruhu ve Ontolojik Zemin

Ä°liÅŸki, modern dünyanın sığ tanımlarının aksine, yalnızca iki varlığın fiziksel veya sosyal etkileÅŸimi deÄŸil, aslında ‘bir ruh üzerine kurulu derin bir mahiyettir’. Bu mahiyeti kavramak için öncelikle her iliÅŸkinin bir hedef ve amaca istinaden açığa çıktığını, yani bir ‘dava’sı olduÄŸunu anlamak gerekir. Mümin bir özne için iliÅŸkilerin mahiyetini belirleyen temel zemin, ‘ilahi rızadır;’ yani kiÅŸinin her adımında Allah’ı razı etme gayreti ve bilinci, onun tüm beÅŸerî münasebetlerinin de çerçevesini çizer. Bu baÄŸlamda iliÅŸki, kaotik bir dünyada anlam arayışının ve düzen inÅŸasının merkezinde yer alır.

1. Bölüm: İlişkinin Kurucu İlkeleri: Tevhid, Adalet ve Sorumluluk

Ä°liÅŸkilerin mahiyetini belirleyen ve onu saÄŸlam bir zemine oturtan üç temel sütun bulunmaktadır: Tevhid, Adalet ve Sorumluluk…

a) Tevhid: Bir iliÅŸkinin niteliÄŸini belirlemede merkezi bir kavrama ihtiyaç vardır ve bu kavram mümin açısından tevhidtir. Tevhid, Allah’ın eÅŸsizliÄŸini ve yegâne varlık oluÅŸunu merkeze alarak, tüm iliÅŸkileri bu eksen etrafında deÄŸerlendirmeyi öğretir. Ä°liÅŸkilerin adabını bizatihi Allah’tan öğrendiÄŸimiz bu süreçte, tevhid bize hiyerarÅŸiyi ve varlıklar arasındaki doÄŸru bağı kurma imkânı tanır.

b) Adalet: Adalet olmadan bir iliÅŸkinin gerçek niteliÄŸini kavramak mümkün deÄŸildir. Ä°liÅŸkinin doÄŸru bir ÅŸekilde tahakkuk etmesi, bireyin Rabbiyle, kendisiyle, diÄŸer insanlarla ve tüm varlıkla barışık olmasına baÄŸlıdır. Bu “barışıklık” hali (silm), ancak adaletin tesisiyle mümkündür; zira adalet, her ÅŸeyi yerli yerine koyarak o kaotik zemini bir düzene dönüştürür.

c) Sorumluluk: Mahiyetin tamamlanması için sorumluluk bilinci şarttır. İnsanın attığı her adımın bir tarihi yazdığı ve geleceği inşa ettiği gerçeği, sorumluluk duygusunu zorunlu kılar. Hiçbir davranışın boşlukta kalmadığı ya ilişkileri güçlendirdiği ya da zaafa uğrattığı bu sistemde sorumluluk, kişisel özgürlüğü de içinde taşıyan bir unsurdur.

2. Bölüm: Kendini Gerçekleştirme Zemini Olarak İlişkiler

Ä°liÅŸkiler ağı, insanın kendi gerçek kimliÄŸini bulduÄŸu, ÅŸahsiyetini ve karakterini inÅŸa ettiÄŸi en büyük zemindir. Ä°nsan, sosyal ve siyasal tarihini belirleyen adımlarını bu aÄŸ içerisinde atar. Ä°liÅŸkiler sadece edilgen bir sürüklenme hali deÄŸil, kiÅŸinin ‘etken ve belirleyici’ olduÄŸu, kendi bireysel tarihini kurguladığı bir imkân alanıdır.

Modern dünyada iliÅŸkiler genellikle dinamik ve kaotik bir zemin olarak karşımıza çıksa da; tevhid, adalet ve sorumluluk ilkeleri bu kaosu bir “kozmosa” (düzene) dönüştürür. Bu süreçte “fark” kavramı da kritiktir; her iliÅŸkinin (amir-memur, kadın-erkek, ebeveyn-çocuk) kendine has özellikleri ve düzeyleri vardır ve bu farklılıklar adaletin ve sorumluluÄŸun birer uygulama alanıdır.

3. Bölüm: Kalbi Tutumlar: Hüsn-ü Zan, Merhamet ve Şefkat

Ä°liÅŸkilerin mahiyetini bir tavra dönüştüren temel unsurlar psikolojik ve kalbi duruÅŸlardır. Bu noktada ‘hüsn-ü zan’ (güzel düşünme), kaotik zeminin düzene girmesi için vazgeçilmez bir baÅŸlangıç noktasıdır. Pozitif bir yaklaşım geliÅŸtirmek, muhatabı ıslah etme ve yeniden baÄŸ kurma imkânı saÄŸlar. Aksine, ‘su-i zan’ (kötü düşünme) yabancılaÅŸmayı beraberinde getirir; insan tanımadığına düşman olur ve negatif düşünceler saÄŸlıklı bir baÄŸ kurulmasını engeller.

Bu pozitif bakışı besleyen iki ana damar ise şunlardır:

a) Merhamet: Muhatabın kendisini olduğu gibi ifade etmesine imkân tanır. Kişiyi ne yermek ne de aşırı övmek, onu olduğu gibi görüp adaletle muamele etmek merhametin bir sonucudur.

b) Şefkat: İyileştirici ve onarıcı bir güçtür. İnsanların zaaflarını ve hatalarını şefkatle onarmak, onlara kendilerini düzeltmeleri için fırsatlar sunmak, ilişkileri güçlendiren temel bir temsiliyet biçimidir.

Sonuç: Modern Çatışmadan Emniyet ve Barışa

Bugünün modern dünyasında ilişkiler ne yazık ki çıkar endeksli, ben merkezli, güvensiz ve çatışma odaklı bir hale gelmiştir. Bu durum, gerçek manada bir ilişkinin olmadığı, bağların koptuğu bir dünya yaratmaktadır. Oysa insanın doğayla, Rabbiyle ve hemcinsleriyle kuracağı doğru ilişkinin yolu, ilahi rızayı eksene almaktan geçer.

Ä°lahi rıza davası; tevhidi, adaleti ve sorumluluÄŸu önerir. Bu ilkeler hüsn-ü zan, merhamet ve ÅŸefkatle birleÅŸtiÄŸinde ortaya bir denge çıkar. Bu dengenin nihai meyvesi ise ‘emniyet (güven) ve silm (barış)’ olacaktır. Barışın ÅŸartı güvendir, güvenin doÄŸal sonucu ise kalıcı bir huzur ve barış ortamıdır. Ä°liÅŸkilerin mahiyetini bu ilkeler ışığında yeniden inÅŸa etmek, sadece bireysel bir tercih deÄŸil, aynı zamanda geleceÄŸi inÅŸa etme sorumluluÄŸudur.

Özetle; İlişkilerin Mahiyeti ve Temel Kavramları

– Ä°liÅŸkilerin ruhu ve amacı ilahi rıza ile iliÅŸkilidir.

– Ä°liÅŸkilerin temelini belirleyen üç kavram: ilahi rıza, adalet ve sorumluluktur.

– Ä°liÅŸkilerin özünde düzen, pozitif yaklaşım ve merhamet bulunmasıdır.

Adalet ve Barışın İlişkilerdeki Rolü

– Adalet, iliÅŸkilerin doÄŸru ÅŸekilde ortaya çıkması için temel bir unsur…

– KiÅŸinin kendisiyle, Rabbiyle, varlıkla ve insanlarla barışık olması…

– Adaletin tecelli etmesiyle barışın saÄŸlanması…

Sorumluluk ve Kişisel Gerçekleşme

– Sorumluluk, kiÅŸisel özgürlüğü içinde barındıran bir unsur…

– Her davranışın insana bir sorumluluk yüklemesi…

– Ä°liÅŸkilerde kendini gerçekleÅŸtirme ve ÅŸahsiyetin açığa çıkması…

Modern İlişkilerin Sorunları ve Çözüm Yolları

– Modern iliÅŸkilerde çıkar endeksli, benmerkezci ve güvensizlik…

– Kaotik zemini düzene dönüştürmek için adalet ve pozitif düşünce…

– Merhametle yaklaÅŸarak doÄŸru baÄŸ kurma ve muhatabı anlama…

Not: Okuyucularımın Kurban Bayramı’nı en içten dileklerimle kutlar ve ilahi rızaya eriÅŸme gayretini kazanmalarına vesile olmasını temenni ederim…

Abdülaziz TANTİK

Henüz yorum yapılmamış.

* İşaretli tüm alanları doldurunuz.