Sosyal Medya

Makale

Yoksa her şey İran-İsrail mücadelesi yüzünden miydi?

tarihinde yayınlandı.

Bu sorunun yanıtı evet ise her iki ülkenin de karar alıcılarını tebrik etmek gerekir. Suriye’de ve hatta tüm OrtadoÄŸu’da yaÅŸanan çatışmaların esas nedeni Ä°srail ile Ä°ran arasındaki keskin rekabet idiyse, bu iki ülkenin dünyada kullanmadığı oyuncu kalmadığı söylenebilir. Durum buysa, sadece Suriye rejimi, muhalif güçler, DEAÅž ya da baÅŸka yerel güçler deÄŸil, küresel güç olan ABD ve Rusya’nın bile bu iki ülke tarafından gayet verimli biçimde kullanıldığını söylemek mümkün. 

Söz konusu sorunun sorulmasının nedeni ise Suriye’de Ä°ran ve Åžam yönetimine ait askeri varlıklarla Ä°srail askeri varlıkları arasında birbirini imha etmeye yönelik harekatların yapılıyor olması. Ortada Ä°srail’e yönelik açık bir saldırı yok, Ä°ran’a yönelik de yok. Ama bu iki ülke, tampon bölge olarak gördükleri Suriye’de açıkça söylemek gerekirse savaşıyorlar. Bu savaÅŸma halinde DEAÅž nereye oturuyor, muhalifler ne anlam ifade ediyor, YPG kimin geleceÄŸine katkı saÄŸlıyor soruları ise sadece taktiksel yanıtlar bulabiliyor. Kısacası Suriye içindeki yerel oyuncular, soru Ä°ran-Ä°srail çatışması içinden sorulduÄŸunda son derece tali bir deÄŸer arz ediyor.

 

Mesele iki ülkeye indirgenemez

BaÅŸlıkta sorduÄŸumuz sorunun yanıtı, Suriye meselesi Ä°ran-Ä°srail çatışmasını aÅŸan bir konu dediÄŸimizde ise bu iki ülkenin baÅŸka rakipler tarafından kullanıldığını ima etme ihtimali ortaya çıkmakta. 

Suriye ve ona baÄŸlı olarak Mısır’dan Yemen’e, Suudi Arabistan’dan Körfez bölgesine kadar tüm geniÅŸ coÄŸrafyada birbiriyle “denetlenebilir rekabet” sürdüren, belki de “orası senin, burası benim” ÅŸeklinde anlaÅŸan iki oyuncu, Ä°ran ve Ä°srail’i kullanıyor olabilirler. Bu, madalyayı desteklediÄŸi sporcunun boynuna asmak ama para ödülünü eve götürmek gibi bir durum olabilir. 

Genel bir bakışla, Rusya’nın Ä°ran’ı, ABD’nin de Ä°srail’i sahaya sürdüğü düşünülebilir. Ya tam tersiyse? 

OrtadoÄŸu’nun kaptanları olan Rusya ve ABD, lineer yerine alineer bir denklem kurdularsa ve aslında Ä°srail’in sınırını Rusya’nın-Ä°ran’ın sınırını da ABD’nin koyması konusunda uzlaÅŸmaya gittilerse?

 

Kullanılan ülke olmayı kabul etmek

Ä°srail’in Suriye meselesine daha fazla dahil olması önemli. Zira Ä°srail diyor ki “aradaki yerel oyuncular çıksın, hangi devletin ne meselesi varsa, savaÅŸ arenasında görelim”. Kabul etmek gerekir ki, bu yaklaşıma Türkiye de hiç itiraz etmez. Zira Türkiye, vekalet savaÅŸlarına en fazla karşı çıkan ülke. 

Ancak sorunlar karmaşık. Ä°srail’in davranışları, bazı açılardan Türkiye’nin “iÅŸine gelir” nitelikte. Ancak, itiraz etmemenin karşılığı olarak “Kudüs” konusuna da “tamam” demez. Dama deÄŸil Satranç oynandığına göre, o zaman sahaya baÅŸka oyuncuların sürülmesi gerekir. 

Sahadaki dengeyi Ä°ran-Ä°srail-Türkiye, hatta geniÅŸletelim Suudi Arabistan düzenleyecek olsa, satrancın zemini öngörülebilir bir zemin olur. Ancak tokmak ile davul baÅŸka ellerde. Dolayısıyla bölge ülkeleri esasen ABD ile Rusya’yı daha açık, daha tanımlanır bir tavır almaya zorluyor gibi. EÄŸer haklıysak, artık bölge ülkelerinin büyük güçleri yönlendirme kapasitelerinin arttığı bir döneme girdiÄŸi söylenebilir. 

O zaman, belki de en pratik çıkış, Rusya ve ABD’nin denetlenebilir rekabetlerine bölge ülkelerinin öneri sunmaları ve çözümlerdeki ağırlıklarının artırılmalarını saÄŸlamaları olabilir. 

Buradaki kilit eÅŸik ise kullanılabilir ülke olmayı seçmek ya da seçmemekle ilgili. Ä°srail, kullanılmaya hazır olduÄŸunu ima eden hamleler yaparak Ä°ran’ı da aynı yola sürüklüyor. Dolayısıyla da Türkiye için mükemmel bir fırsat doÄŸuyor. 

Henüz yorum yapılmamış.

* İşaretli tüm alanları doldurunuz.