Sosyal Medya

Yasin Aydoğan: Tahiyyat Şuuru



Tahiyyat kelimesi hem Kur'an'daki etimolojik kökeni hem de İslam ibadet tarihinde (özellikle namazda) kazandığı ubudiyyet şuuru kazandıran anlamıyla son derece derin katmanlara sahiptir. Bu kavramı kelime kökünden başlayarak namazdaki metnin teolojik örgüsüne kadar kapsamlı bir şekilde inceleyebiliriz.

1. Etimolojik ve Dilsel Temel: “Tahiyye” Kelimesinin Kökü

“Tahiyyat” , Arapça dilbilgisinde "h-y-y" kökünden türetilen “tahiyye” kelimesinin çoğuludur.

Sözlük Anlamı: Hayat vermek, yaşatmak, mülk ve saltanat sahibi kılmak, selâmet, esenlik, uzun ömür dilemek ve tazimde (saygıda) bulunmak demektir.

Tarihsel Arka Planı: İslam öncesi Arap toplumunda krallara, hükümdarlara veya saygı duyulan kişilere “En-nâme tahiyyetüke” (ömrün uzun olsun, sağlık ve esenlik seninle olsun) şeklinde sunulan bir hürmet ve selamlama formülü idi. İslamiyet bu kelimeyi devralmış, onu beşerî bir hürmet aracı olmaktan çıkarıp mutlak ve ilahi bir tevhid ifadesine dönüştürmüştür.

Kur'an-ı Kerim'de doğrudan “tahiyyat” kelimesinin bu çoğul formu geçmese de aynı kökten gelen türevler şu bağlamlarda yer alır:

Nisâ Suresi, 86: "Size bir selâm verildiği zaman, siz de ondan daha güzeliyle karşılık verin veya (aynısıyla) alın..." (Buradaki selamlama ve esenlik dileme fiili tahiyye kavramının lafzî temelini oluşturur.)

Nûr Suresi, 61: Evlere girildiğinde verilen selamlaşma ve esenlik temennileri yine bu kökten türetilen ifadelerle karşılanır.

2. Namazda Okunan Metin: “Et-Tahiyyâtü” (Teşehhüt)

Namazların oturuş kısımlarında okuduğumuz ve fıkıhta Teşehhüt (Allah'ın birliğine şehadet etme) olarak adlandırılan metin şöyledir:

“Et-tahiyyâtü lillâhi ve’s-salavâtü ve’t-tayyibâtü, esselâmü aleyke eyyühe’n-nebiyyü ve rahmetullâhi ve berekâtüh, esselâmü aleynâ ve alâ ibâdillâhi’s-sâlihîn. Eşhedü en lâ ilâhe illallâh ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve rasûlüh.”

Metni Kur'an'da kök hücresi bulunan kavramlar bağlamında ele alacak ve rivayetlerin spekülasyonuna kapıyı kapatarak anlamaya çalışacağız. Ki metnin tamamında mevcut kelimeler (Selam, Nebî, Rahmet, Bereket, İbad, Salih, Şehid/şahidlik, İlah, Abd, Rasul) zaten Kerim Kitabımızda tamamıyla bulunuyor.

Bu metinde mevcut Tahiyyat, Salavat ve Tayyibat kavramları tevhide vurgu yapan, derinliği olan önemli içeriklere sahiptir.

Kulun Yaratıcıya Takdimi (Senai Bölüm)

“Et-Tahiyyâtü lillâhi”: Bütün mülk, Egemenlik, Hakimiyet, Saltanat, Dirilik (El Hayy), Hürmet ve Ta'zimler Allah'a mahsustur.

Kul, dünyadaki tüm geçici krallıkları, otoriteleri ve övgüleri reddederek asıl hayatın ve egemenliğin sahibinin Yaratıcı olduğunu ikrar eder.

“Ve’s-Salavâtü”: Ve bütün dualar, ibadetler, yakarışlar O'na'dır. Kulun hayatın tüm yönlerini kapsayan her türlü fiili, tavrı, davranışı, ibadeti ve manevi yönelimi yalnızca Allah'ın rızasını kazanmak içindir.

“Ve’t-Tayyibâtü”: Ve bütün güzel sözler, ameller, temiz huylar O'na aittir. İnsanın ortaya koyduğu her türlü erdemli davranış, güzel ahlak ve hakikat O'nun rızasına sunulur.

Okuduğumuz her ilahi metni Maksadı İlahiyi gözeterek okuduğumuzda, anladığımızda, değişime aday bir kimliği kuşanarak hayata aksettirdiğimizde gidişatın tümüyle değişeceğini garanti edebiliriz.

Yasin AYDOĞAN

Henüz yorum yapılmamış.

* İşaretli tüm alanları doldurunuz.

Tasarım ve Kodlama BEYRİBEY BİLİŞİM