Mücahit Bilici: Üç dinde ahiret inancı neden aynı değil?

Bir baÅŸka aleme, cennet ve cehenneme olan inanç üç tek tanrılı dinde aynı deÄŸil. Her ne kadar Ä°brahimîlik adı altında genelde üç inancın ortak tarafları vurgulansa da birbirlerinden belli noktalarda dramatik olarak farklı olan dinlerden bahsediyoruz. Ahiret inancı bunların başında geliyor. Ahiret Yahudilikte yok gibidir, Hıristiyanlıkta çok azdır ve Ä°slamiyette ise epey geliÅŸkindir. Acaba neden Ä°slam’da cennet ve cehennem böyle detaylı iken diÄŸer iki dinde ya yoktur ya da çok cılızdır? Bunun üç dinin adalet anlayışı ile ilgisi nedir?

Yahudilik ilkel bir dindir. Zira bir kabile kimliÄŸidir. Yakından bakıldığında aslında bir din deÄŸil bir milliyet, bir asabiyet olduÄŸu anlaşılır. Allah’a inanmasan da Yahudi olabiliyorsun. Bu bir dinde mümkün olmaz. Sadece bir etnisitede mümkün olur. YahudiliÄŸin Tanrı anlayışı da aynı ÅŸekilde bedevi bir tanrıdır. Tek olsa da herkesin tanrısı deÄŸildir. Bir kabilenin tanrısıdır. YahudiliÄŸin din anlayışı bir tür bencillik olarak tecelli etmiÅŸtir. Bu yüzden bir kabile asabiyetinin din sayılmasının sonuçları bazan menfaatlerini kendilerine put edindikleri suçlamalarına sebep olacaktır. Yahudilikte kabile tanrılaÅŸtırıldığı için, tanrı kabilenin kendi kendine tapmasının bahanesi olacaktır (Durkheim bunun tüm dinler için geçerli olduÄŸunu düşünecektir). Yahudilikte adalet yoktur. SeçilmiÅŸlik ve üstünlük vardır.

Hıristiyanlık ise bir dindir. Asabiyetten çıkışı temsil eder. YahudiliÄŸin içinden çıkan Hıristiyanlık kabileyi parçalayarak din denen iliÅŸkilenme biçimini evrenselleÅŸtirmek istemiÅŸtir. Hıristiyanlığın tanımlayıcı vasfı ÅŸefkatidir. Ä°sa Peygamber iyiliÄŸi, hak sahipliÄŸini ve seçilmiÅŸliÄŸi kabileden çıkarıp bütün insanlığa geniÅŸletmek istemiÅŸtir. Bu yüzden Hıristiyanlıkta “kurtuluÅŸ” düşüncesi vardır. Hıristiyanlıkta da adalet yoktur. Genel af vardır. Ä°sa’ya raptolan herkes kurtuluÅŸa erer. Onun için Hıristiyanlara göre Hz. Ä°sa kendisini “feda” etmiÅŸtir. Hıristiyanlıkta adalet olmadığı için bu tarafın hesabının görüleceÄŸi bir öbür taraf geliÅŸmemiÅŸtir. Onun yerine herkes için otomatik olan bir (ilk) günahtan, düşkünlükten ve gazaptan kurtuluÅŸ yolu açılmıştır. Hıristiyanlık, YahudiliÄŸin insanlığı düşürdüğü hapishaneden onları çıkartmak için açtığı büyük firar kapısıdır. Yahudilikte bu dünyada seçilmiÅŸlik/üstünlük var iken Hıristiyanlıkta bu dünyadan kurtuluÅŸ/kurtulmuÅŸluk vardır.

Ä°slamiyet evrenselliÄŸi tamamlayan bir dindir. Hıristiyanlığın baÅŸlattığı evrenselleÅŸme projesini (tünelde kalan son insan olarak Ä°sa’yı da çıkartarak) nihai sonucuna ulaÅŸtıran din Ä°slam’dır. Ä°slam ticari bir dindir. Bencillik ve ÅŸefkatin yerine adaletin (yani hesap-kitabın, ölçme-tartmanın) olduÄŸu bir dindir. Ne baÅŸtan torpilli bir asabiyet (Yahudilik) ne de baÅŸtan günahlı bir düşkünlük (Hıristiyanlık) söz konusudur. Ä°slam’da herkes eÅŸit olarak sınava temiz kağıtla baÅŸlıyor. Ä°yilikleri için mükafat ve kötülükleri için de ceza öngörülüyor. Bir proto-modernlik olarak Ä°slam, dinin demokratikleÅŸmesi olduÄŸu gibi Tanrı’nın da insandan azad edilmesi (Iemyelid we lemyuled) operasyonudur. Üç dinden sadece Ä°slamda Tanrı ve insanlık tam olarak ayrışarak medeni/kamusal bir “teklif” ve “muhatabiyet” iliÅŸkisine girerler. Ne çocukça bencilliÄŸin egosu ne de pederane bir ÅŸefkatin ailesel kan bağı söz konusudur. Ä°slam’ın Tanrısı herkesindir ve hiç kimsenindir. Ä°slam’da seçilmiÅŸlik veya kurtuluÅŸ deÄŸil adalet vardır.

Demek ki üç din sırasıyla bencillik, özgecilik/ÅŸefkat ve evrenselliÄŸi/adaleti temsil ediyor. Ayrıca Ä°slam’daki ahirete (cennet ve cehenneme) dair detaylı bir tasavvurun varlığı aslında Ä°slam’ın adalete dayalı bir din olmasından kaynaklanıyor. Bu dünyada bitmeyen çok hesap var. Zalimin zulmü nasıl yanına kar kalmamalı diyorsak, mazlumun acısı da karşılıksız kalmamalı diyor içimizdeki ses. Bir dine resmen abone olmayanlar bile adaleti istediklerinde “zalimler için yaÅŸasın cehennem” derken buluyorlar kendilerini. Çünkü cennet ve cehennem haktır. Ahiret olmasa bu dünya insana dar olur, yar olmaz.

Mücahit BİLİCİ

https://serbestiyet.com/gunun-yazilari/uc-dinde-ahiret-inanci-neden-ayni-degil-239412/