Kürsü
M. Ali Akbulut: Düşman ve Düşmanlaştırma (14): Hırs
İnsanı insana düşman eden davranışlardan biri de hırstır. Hırs, genel olarak olumsuz bir çağrışım yapan davranıştır. Kişinin, kendisinde eksik olduğunu hissettiği ya da karşılaştığı bazı aksaklıklar karşısında ortaya koyduğu tavır, onun hırsını ortaya koyar.
İyi de, hırs nedir?
Bir şeyi ya da bir hedefi şiddetle arzulamak, istemek. Bir şeyi, bir hedefi elde etmek amacıyla ölçüsüz çaba göstermek, meşru ya da gayri meşru olduğuna bakmaksızın bir şeyi isteme, bir hedefe ulaşma arzusu.
Hırsın yandaş ve yoldaşları da var: Açgözlülük, tamahkârlık, tul-i emel, ihtiras, mal ya da makam tutkusu gibi. Hırs, insanın sahip olma, ulaşma yolunda ortaya koyduğu ölçüsüz ve sonu gelmeyen isteklerdir. Bir şeye aşırı tutunma, nefsin kontrol edilemeyen arzularıdır.
Hırslı kişi ihtiraslı olur, ihtiraslı kişi muhteris olur, muhteris kişi ya da haris kişi ise mal veya makam, şan şöhret tutkunu olur. Bu da insanlarla ilişkilerinin bozulmasına yol açan sebeplerin başında gelir. Hırs, kişiyi başka kişi olarak, başka kişinin hayatını yaşama azmi ve gayretidir. Doyumsuzluk duygusudur. Hiçbir şeyden tatmin olmayacağı için her daim hırslıdır. Bu yönüyle kendi hayatından da bir şeyler götürür. Zamanı çalar, emeği çalar, dostluğu çalar. Kısaca hırslı, hırsıza dönüşür. Sahip olduklarını görmez, kanaatkâr olmaz. Ya başkalarının elindekini ya da başkalarının sahip olduklarının daha fazlasını isteme halini yaşar. Bu yüzden de mutsuzdur.
Hırslı kişi mal biriktirir. Çünkü açgözlüdür. Açgözlü olan kişi paylaşmayı sevmez. Çünkü mala düşkündür. Cimridir. Cimri olan kişilerin haset davranışlar içinde olması da kaçınılmazdır. Hırslı kişi hedeflerine ulaşmak için her yola başvurur. Başvurduğu yolun doğru ya da yanlış olduğuna bakmaz. Meşru ya da gayri meşru olduğunu dikkate almaz. Yasal ya da yasa dışı olduğu ile ilgilenmez. Yapmak istediğini yapar, sahip olmak istediğine sahip olmaya çalışır. Hedeflediği yere ulaşmak ister. Yaptıktan sonra da ona bir meşruiyet kazandırmak adına kılıf bulmayı da ihmal etmez.
Hırs, bilgi, belge, tecrübe, liyakat gibi konuları dikkate alan bir davranış türü değildir. Bir makam ya da bir mevkiye ulaşmak adına çok rahat yol arkadaşlarını harcar. Yolda bulduklarıyla yola devam eder. Çünkü onun asıl amacı arzuladığı şeydir. Yolda bulduklarını da çok rahat yolda bırakır. Eksik ve aksiliklerle ilgilenmez. İlgilendiği tek konu istediği şeyi elde etmektir. Eksik ve aksiliklerle ilgilenmediği, yöntemin meşru ya da gayri meşru olup olmadığı ile ilgilenmediği için de sabırsızdır. Olası eksik ve aksiliklere öfkelenir. Yol arkadaşını yok edecek düzeyde intikamcı ve kinci bir davranışa girebilir.
Bir makam ya da mevki, şan ve şöhret uğruna iş arkadaşlarına, yöneticilerine çok rahat ayak oyunları yapar, komplo kurar. Yetki ve yeterliliğe bakmaksızın, liyakati dikkate almaksızın üst yerlere, daha üstlere, çok üstlere tırmanmaya çalışır. Üstlere çıkarken, en yakınlarının omuzuna bastığını fark etmez, canını çıkartana kadar o omzun ya da omuzların üzerinde tepinir. Şöhret ya da oturduğu makam onun için besleyici hale gelir. Beslendikçe de daha üstlere, daha yükseklere çıkmak ister. Bu tırmanış için de etrafındakileri rahatsız edecek, yok edecek tavır ve davranışlara girer. Göze aldıkları ile gözden çıkardıkları her daim olumsuzluklarla sonuçlanır. Çünkü yakınlarına zarar verecek duruma gelmiştir.
Hırsın benzeşenleri de vardır: Telaş, çaba, gayret, azim gibi. Bu davranışlarla hırsı birbirinden ayrı tutmak ve karşılaştırmamak gerekiyor. Telaş, çaba, gayret, azim gibi davranışlarda ölçüler vardır. İlişkileri dikkate alır. Ahlaki yönü vardır. İnsani değerler gözetilir. Liyakat ve yetki sınırları dengelenir. Fakat hırs denilen davranışta hiçbir ölçü, hiçbir kural yoktur. Empati yoktur mesela, insani değerler dikkate alınmaz. Ahlaki değerler hiç göz önüne alınmaz; her daim en güzeli, en üstünü, en büyüğü gibi hedefleri vardır. Bu hedefler için de var olan her sınırı zorlar.
Hırsın beslendiği bazı davranışlar vardır: Aşırı özgüven gibi, bencillik gibi, böbürlenme gibi, gurur gibi. Hırsla beslenen davranışlar da vardır: Kibir gibi, haset gibi. Her olumsuz davranış birbirini destekleyerek, birbirini besleyerek büyüyorlar aslında. Birbirleriyle beslendikleri için de genel anlamda davranışın tonlamasında tanımlama yapılabiliyor.
Hırs kişiyi başkalarıyla gereksiz rekabete de sokar. Bu rekabet, hırs duyduğu konuda başlar, her alanı da içine alacak düzeyde genişleyebilir. Çünkü hırs, hakkı olmadan, emek vermeden bir şeyi isteme, bir şeye sahip olma davranışıdır.
Hırslı politikacı her daim farklı bir surette seçmenin karşısına çıkmayı başarır. Hak ve hukuku değil, hırsının yapacaklarının sınırı olmaz; “zübükzade”leşme gerçekleşir. Ekonomik kazançları hedefe koymuşsa “banker bilolar” eksilmez. Kısa yoldan para kazanmayı hırs edinmişse “Sülün Osman”lar var olur.
Hırsından deliye dönecek düzeyde istemek insanı kötülüğe sürükleyebilir. Hırsını bastıramayacak düzeyde arzulamak kötü alışkanlıklara yol açabilir. Kalbi taşlaştırır. Hırsından çatlayacak şekilde başkalarını kıskanabilir; kulakları sağır, gözleri kör olabilir. Hırs küpüne dönerek kin ve öfke ile birilerine zarar verebilir. Hırsına yenik düşerek itibarını, şerefini, haysiyetini kaybedebilir. Kimlik ve kişiliğini yok eder. Hırsını alamayan kişinin nerede duracağı bilinmez. Hırs, kişiyi felakete sürükler. Hayatı kendisine zindan eder. Çünkü hırs, hayatının hırsızı olur. Oysa hırsı bastırmak erdemliliktir. Hırsı yenmek ahlaki bir davranıştır.
Hırsta ölçü, sınır olmaz. Ahlak, hukuk kuralları hiç dikkate alınmaz. Zaman ya da mekan ile sınırlanmaz.
Rabbim bizi hırsla değil, çaba, telaş, gayretle çalışan, emeğiyle, bedeliyle bereketli kazançlar sağlayan, bilgisiyle, liyakatiyle, tecrübesiyle etrafına fayda sağlayanlardan eylesin.
Hırs üzerine yapılan anlamlı hikâye bağlamında küçük bir not:
Develerin yaşam alanları kurak iklimdir. Çöllerdir. Çöllerde taze yeşil ot bulmak zordur. Ot ve otlu bitkilerle beslenen develer, çölde buldukları sert ve dikenli bitkileri yerler. Dikenli bitkilerin su tutma özellikleri vardır. Bu yüzden de develerin sevdiği besinler arasında gelir. Fakat asıl dikkate değer özellik, develerin ağız yapıları diğer büyük başların ağız yapıları gibi değildir. Vücutları da susuzluğa dayanıklıdır. Çöl bölgelerinde buldukları çok sert ve dikenli bitkiyi yiyen develer, ağız yapılarından dolayı geviş getirdikçe dikenler ağızda kanamalara sebep olur. Tuzlu kanla karışan dikeni geviş getirdikçe devenin hoşuna gider. Hoşuna gittikçe dikenli bitkiyi yemeye çalışır. Bu durumda kısır döngü devam eder. Oysa deve kendi kanıyla beslenir. Bu da devenin ölümüne bile sebep olabilir. Araplar bu döngüye HARESE dermiş.
Konuya dair bir hikâye de kutup ayılarıyla ilgili; kutup ayısı avcıları, ayı kürklerinin zarar görmesini önlemek, değerini düşürmekten kaçınmak amacıyla, karların içine jilet gibi çok keskin uçlu, kana bulanmış baltalar yerleştirir. Kanı seven ve kanın kokusuna gelen kutup ayısı, kanlı baltayı yalar; yaladıkça dili kanar, kanadıkça keskin baltayı yalamaya devam eder. Kendi kanıyla beslendiğinin farkına varmaz ve bu döngü içinde kendi kendini de öldürmüş olur. Bu yolla kutup ayısı avcıları, ayının derisini zarar görmeden elde etmiş olur. Kutup ayısının doyumsuz isteği, avcının para kazanma hırsı; birinin vahşetine, diğerinin canına mal olur.
M. Ali Akbulut
Mehmet Beyhan: Savaşı kanıksayan dünya ve yeni güç denklemi
Veysel Ocak: Hakikatin Üzerindeki Vesayetin Kaldırılması
Kamil Günen: Raskolnikov Müslüman Olsaydı!
Yasin Aydoğan: Tahiyyat Şuuru
Bünyamin Doğruer: İnsanlık Buhranı
Veysel Tepeli: Ahlak Krizi
Abdulaziz Tantik: Hikmetin Mahiyeti ve İnsani Boyutu: Varlık, Adalet ve Estetik Bütünlüğü
M. Ali Akbulut: Enerji savaşları
Murat Sayımlar: Kur'an perspektifinden bakılabilse
'Inside Gaza' belgeseli Kanada’daki film festivalinde ödül kazandı
Kamil Günen: Raskolnikov Müslüman Olsaydı!
Veysel Ocak: Hakikatin Üzerindeki Vesayetin Kaldırılması
Mehmet Beyhan: Savaşı kanıksayan dünya ve yeni güç denklemi
Fatih Camii'nde Mescid-i Aksa protestosu! Kadınlar başörtülerini erkeklerin önüne attı
Hasan Aycın: Gölge
Hasan Aycın: Maske
Hasan Aycın: Yağmur
Hasan Aycın: Ünlem
Hasan Aycın: Kaval
Hasan Aycın: Yumruk
Hasan Aycın: Ufuk
Hasan Aycın: Merdiven

Henüz yorum yapılmamış.