Bağları Koparmayalım!

YaÅŸadığımız kâinat, muazzam ve muhteÅŸem bir tertibat üzerinden sistematize edilmiÅŸ, harika bir irtibat düzeneÄŸine sahiptir. Her ÅŸey birbirine baÄŸlı kılınmıştır. BaÄŸlar kopsa, her ÅŸey kozmostan kaosa evrilir. BaÄŸlar, bir bütünü oluÅŸturan orijinal parçalardır ve her birinin yeri ayrıdır.

Ä°nsanın, Rabbimizin kurduÄŸu baÄŸlara müdahale edebileceÄŸi alanlar, iradesini kullanabileceÄŸi alanlardır. Tabii bu, tüm varoluÅŸa ve harika düzene müdahale edebileceÄŸi anlamına gelmiyor. Ä°nsanın elinin ulaÅŸamayacağı, deÄŸemeyeceÄŸi, gücünün asla yetmeyeceÄŸi alanlar da çoktur. Ä°radesini kullanabileceÄŸi alanlar hakkında, çok açık ilahi beyanlara nazar-ı dikkat gerekmektedir.

BaÄŸları koparmak yasaklanmış, emr-i ilahi ferman buyurmuÅŸtur. Ayet-i beyyinâtı okuyalım:

• "Onlar ki (fıtrat) sözleÅŸmesinden sonra Allah'ın (aldığı) sözü bozarlar, Allah'ın kurulmasını emrettiÄŸi baÄŸları kesip koparırlar ve yeryüzünde ahlaki çürümeye neden olurlar; iÅŸte bunlardır hüsrana uÄŸrayanlar!" (Bakara, 27)
• "Ve onlar ki, Allah’ın birleÅŸtirilmesini emrettiÄŸi ÅŸeyi birleÅŸtirirler; Rablerinden korkarlar ve hesabın kötüsünden endiÅŸe ederler." (Rad, 21)
• "O kimseler ki, söz verdikten sonra Allah'a olan ahidlerini bozarlar, peygamberlerin bir kısmına inanıp bir kısmına inanmazlar, akrabalık baÄŸlarını ve Allah'ın yerine getirilmesini emrettiÄŸi hukuka riayet etmezler ve yeryüzünde fesat çıkarırlar. Ä°ÅŸte lanet onlar için, akıbetin kötüsü de onlar içindir." (Rad, 25)

BaÄŸları Koparmak Hususunda Birkaç Yoruma Bakalım:

EÄŸer insan, Yüce Allah’a vermiÅŸ olduÄŸu kesin sözü bozabiliyorsa, Allah’tan baÅŸkaları ile arasında yaptığı antlaÅŸmaları rahatlıkla bozar. Sebebine gelince; Allah ile arasındaki taahhüdü bozmaya kalkışan kimse, artık hiçbir antlaÅŸmaya ve hiçbir verilmiÅŸ söze saygı göstermez. Ayetleri incelemeye devam edelim:

"Allah’ın sürdürülmesini emretmiÅŸ olduÄŸu iliÅŸkileri keserler."

Yüce Allah birçok iliÅŸkinin sürdürülmesini emretmiÅŸtir. O bize akrabalık ve soy yakınlığı iliÅŸkisini gözetip sürdürmemizi, geniÅŸ çaplı insanlık iliÅŸkisini gözetip sürdürmemizi ve bunların hepsinden önce inanç birliÄŸi iliÅŸkisini, iman kardeÅŸliÄŸi bağını gözetip sürdürmemizi emretti. O inanç birliÄŸi iliÅŸkisi ki, her iliÅŸkinin temelidir; onsuz hiçbir insanlar arası baÄŸ kurulup geliÅŸtirilemez. Yüce Allah tarafından gözetilip sürdürülmesi emredilen sosyal iliÅŸkiler kesilince, insanları birbirine baÄŸlayan halkalar parçalanır, dayanışmayı saÄŸlayan baÄŸlar çözülür, toplumlarda kargaÅŸa baÅŸ gösterir ve anarÅŸi yaygınlaşır.

"Yeryüzünde bozgunculuk çıkarırlar."

Yeryüzünde bozgunculuk çıkarmak türlü türlü olur. Bunların hepsi Allah’ın sözünün dışına çıkmaktan, Allah’a karşı üstlenilen taahhütleri bozmaktan, Allah tarafından sürdürülmesi emredilen iliÅŸkileri kesmekten kaynaklanır. Yeryüzünde görülen bozgunculukların başı, insanların hayatına egemen olması ve onları yönlendirmesi için Allah tarafından belirlenmiÅŸ yaÅŸama tarzının dışına çıkmaktır. Bu nokta, sonu kesinlikle sosyal kargaÅŸaya varan bir yol ayrımıdır. Yüce Allah’ın önerdiÄŸi yaÅŸama tarzı, toplumların uygulamalarından uzak tutuldukça, Allah’ın ÅŸeriatı hayatın pratiÄŸine yabancı kaldıkça, bu dünyanın iÅŸlerinin düzene girmesi, hatta onun iki yakasının bir araya gelmesi mümkün deÄŸildir. Ä°nsanlar ile Rableri arasındaki iliÅŸkinin halkası bu ÅŸekilde kopunca, bu durum; vicdanları, davranışları, pratik hayatı, geçim ÅŸartlarını, yeryüzünün bütünü ile üzerinde bulunan insanların ve nesnelerin tamamını kapsayan bir kargaÅŸanın kol gezmesi demektir.
(Seyyid Kutub, Fî Zilâl'il Kur'an)

Bu kısa ayet, anlam bakımından öylesine geniÅŸtir ki, iki insan arasındaki iliÅŸkiden uluslararası iliÅŸkilere kadar tüm ahlaki durumları ihtiva eder. Bu ayete göre Allah'ın insanlara korunmasını emrettiÄŸi iliÅŸkileri kesmek, kaos ve düzensizliÄŸe neden olur. Çünkü sadece bu iliÅŸkiler, insanları Allah'a ve birbirlerine baÄŸlayabilir. Ä°liÅŸkileri kesmek, aynı zamanda onları kötüye kullanmak anlamına da gelir. Çünkü bu baÄŸlar doÄŸru bir ÅŸekilde gözetilmediÄŸi sürece aynı sonuçlar ortaya çıkar. Bu nedenle Kur'an, sadece bu baÄŸların koparılmasını deÄŸil, dünyada karışıklık, kaos ve düzensizliÄŸe neden olduÄŸu için suistimal edilmesini de yasaklar.
(Mevdudi, Tefhîm'ul Kur'an)

Koparılmaması Emredilen Bağlar:

Burada koparılmaması emredilen baÄŸlar dört şıkta özetlenebilir:

1. İnsanın kendisiyle olan bağı.
2. Ä°nsanın Allah’la olan bağı.
3. İnsanın insanla olan bağı.
4. İnsanın tabiat ve evrenle olan bağı.

Bu ana şıkların altına akıl-vahiy, dünya-âhiret, lafız-anlam, madde-mâna, birey-toplum, zengin-yoksul, karı-koca, yöneten-yönetilen vb. gibi birçok baÄŸ dizilebilir. Öncelikle anlıyoruz ki, Allah’ın koparılmamasını emrettiÄŸi baÄŸlar, bütünüyle insanı ve insan hayatını ilgilendiren baÄŸlardır ve bu baÄŸların korunması, ferdi ve toplumsal barış ve huzuru garanti ederken; birbirinden koparılıp ayrılması bunları yok etmektedir. Ayetin son bölümünde buna sebep olanların kaybedecekleri ve zımnen kaybettirecekleri vurgulanmaktadır.
(Hayat Kitabı Kur'an)

Ä°nsan, baÄŸları kopardığında hayattan, fıtratından ve kendisinden kopar. Bütün içinde çok önemli bir yer tutan insan, bütünden koptuÄŸunda kaybolur. Kaybolan insan, imkânlarını ve elindeki fırsatı da kaybeder. Hülasa, kaybeden, hüsrana düÅŸen, iflasa mahkum olan yine insanın kendisi olur.

BaÄŸları sıkı tutmak, asla koparmamak noktasında teyakkuzda bulunmak, Kerim Kitab’ın çok mühim bir direktifidir. Bize düÅŸen, bu direktife kulak vermek, uyanık bulunmak ve uymaktır.

Yasin AydoÄŸan