Yüzden fazla uluslararası kuruluş: Gazze’de ateşkes kâğıt üzerinde kaldı

Yüzden fazla uluslararası insani yardım, insan hakları ve sivil toplum kuruluÅŸu, Gazze Åžeridi’ndeki ateÅŸkes anlaÅŸmasının Filistinlilerin acılarına son vermediÄŸini, yürürlüğe girmesinin üzerinden bir yıl geçmesine raÄŸmen sivilleri korumayan göstermelik bir anlaÅŸma olarak kaldığını vurguladı. KuruluÅŸlar, Ä°srail’in öldürmeye devam ettiÄŸine, insani felaketin derinleÅŸtiÄŸine ve yardımlar ile yeniden imar malzemelerinin giriÅŸine kısıtlamalar uygulandığına dikkat çekti.

KuruluÅŸlar 9 Ekim Cuma yayımladıkları ortak açıklamada, anlaÅŸmanın yürürlüğe girmesinden bu yana Ä°srail iÅŸgal güçlerinin, aralarında en az 327 çocuÄŸun bulunduÄŸu 1.400’den fazla Filistinliyi öldürdüğünü belirterek, Gazze Åžeridi’ndeki öldürme ve mahrumiyetin ateÅŸkes kılıfı altında olaÄŸan bir gerçekliÄŸe dönüşmesine izin verilmemesi gerektiÄŸi uyarısında bulundu.

Açıklamada, yaklaşık 2 milyon Filistinlinin hâlâ barınaÄŸa ihtiyaç duyduÄŸu, Gazze Åžeridi’ndeki 36 hastanenin hiçbirinin tam kapasiteyle çalışmadığı, yaklaşık 1,4 milyon kiÅŸinin ise kriz seviyesinde ya da daha ağır düzeyde akut açlıkla karşı karşıya olduÄŸu ifade edildi.

Anlaşmanın birinci yılı: Katliam sürüyor, koruma yok

KuruluÅŸlar, Ä°srail’in hava saldırıları, açtığı ateÅŸ ve askeri operasyonları sonucu geçen bir yılda 1.400’den fazla Filistinlinin ÅŸehit olduÄŸunu belirterek, bunun ateÅŸkes ilan edilmesine raÄŸmen sivillerin karşı karşıya olduÄŸu tehlikenin sürdüğünü gösterdiÄŸine dikkat çekti.

Açıklamada, enkazı kaldırmak ve kayıplara ulaÅŸmak için gerekli iÅŸ makineleri ve ağır ekipmanın giriÅŸine Ä°srail’in getirdiÄŸi kısıtlamalar nedeniyle Filistinli ailelerin ve kurtarma ekiplerinin yüzlerce ÅŸehidin cenazesini, çoÄŸu zaman çıplak elleriyle enkaz altından çıkarabildiÄŸi belirtildi.

Bazı kurbanlar hâlâ enkaz altında bulunuyor. Arama kurtarma çalışmaları büyük zorluklarla karşılaşırken, gerekli ekipmanın girişinin engellenmesi cenazelerin çıkarılmasını tamamlamayı imkânsız kılıyor ve pek çok aileyi, evlatlarının akıbetini öğrenmeyi beklemekle süregiden kayıp arasında askıda bırakıyor.

KuruluÅŸlar, iÅŸgal ordusunun “Sarı Hat” olarak bilinen hattı, anlaÅŸmada belirlenen çekilme hattını aÅŸarak Gazze Åžeridi’nin daha da içlerine ittiÄŸine dikkat çekerek bunun sahadaki durumu daha da tehlikeli hale getiren bir geliÅŸme olduÄŸunu dile getirdi. Bu durum Filistinlileri daha dar ve daha kalabalık bir coÄŸrafi alana sıkıştırdı.

Büyük yıkım, iki milyon civarında insan barınaksız

Ä°nsani ve yapısal açıdan, yakın zamanda çekilen uydu görüntüleri Gazze Åžeridi’nin uÄŸradığı yıkımın boyutunu ortaya koydu. Mahallelerin tamamı enkaza dönerken, yapıların yüzde 80’inden fazlası hasar gördü, yaklaşık üçte ikisi ise tamamen yıkıldı.

Kışın yaklaşmasıyla birlikte yüz binlerce Filistinli aile hâlâ çadırlarda, geçici barınma merkezlerinde ya da hasarlı evlerde kalıyor. Uygun barınak bulunmaması ve yıkılan evleri onarmak için gerekli imkânların eksikliği nedeniyle soğuk, yağmur ve sellerin bu ailelerin acılarını derinleştirmesinden endişe ediliyor.

KuruluÅŸlar, Gazze Åžeridi’ndeki hanelerin yaklaşık dörtte birinin geçimini kadınların saÄŸladığına dikkat çekti. Bu durum, özellikle geçim istikrarının olmadığı ve temel ihtiyaçlara eriÅŸimin zor olduÄŸu koÅŸullarda bu ailelerin yükünü daha da artırıyor.

Kuruluşlar ayrıca, Filistinli ailelerin çökme tehlikesine rağmen bombardımanda hasar görmüş binalara sığınmak zorunda kaldığı uyarısında bulundu. Geçen eylül ayında Gazze kentinde hasarlı bir binanın çökmesi sonucu aralarında 12 çocuğun bulunduğu 21 Filistinlinin hayatını kaybettiği hatırlatıldı.

Bu olaylar, sivillerin güvenlik arayışıyla sığındıkları bölgelerde bile hayatlarını tehdit eden risklerin sürdüğünü gösteriyor. Öte yandan çökme tehlikesi taşıyan binaları terk etmelerine imkân verecek yeterli konut alternatifi bulunmuyor.

Bedeli Gazzeli çocuklar ödüyor

Çocukları Kurtarın (Save the Children) örgütünün İcra Kurulu Başkanı Inger Ashing, çocuklar şehit olmaya ve aileler hayatlarını yeniden kuramamaya devam ettiği sürece ateşkesin anlamını yitirdiğini söyledi. Ashing, anlaşmanın ilan edilmesinden bu yana çocukların öldürülme oranının günde bir çocuğa yaklaştığına dikkat çekti.

Ashing, anlaşmayı destekleyen hükümetleri öldürmeyi durdurmak ve Filistinli çocukların gıda, sağlık hizmeti, barınak ve eğitime erişimini güvence altına almak için nüfuzlarını kullanmaya çağırdı. Çocukların güvenlik içinde yaşama ve kayıp ve mahrumiyet sarmalından uzak bir geleceğe sahip olma hakkı olduğunu vurguladı.

Bu uyarılar, yaşam koşullarının kötüleşmeye devam ettiği, çocukların ve yerinden edilmiş ailelerin ihtiyaçlarının arttığı ve yardımlar ile temel malzemelere uygulanan kısıtlamalar nedeniyle asgari yaşam koşullarının yeniden sağlanmasının zorlaştığı bir dönemde yapıldı.

Sağlık sistemi çöküşün eşiğinde

Sağlık alanında kuruluşlar, hastanelerin ilaç, tıbbi malzeme, ekipman ve yakıtta yaşanan ciddi eksiklik nedeniyle son derece zor koşullarda çalışmaya devam ettiğini vurguladı. Bu durum hastaların ve yaralıların hayatını tehdit ediyor ve sağlık ekiplerinin gerekli bakımı sağlama kapasitesini sınırlıyor.

Kuvöze ihtiyaç duyan yenidoğanlar, oksijene ya da yoğun bakıma bağımlı hastalar, yaşlılar ve engelliler, uzmanlık gerektiren tıbbi hizmetlerin, rehabilitasyon ve bakım imkânlarının kısıtlı olması nedeniyle artan risklerle karşı karşıya.

Açıklamaya göre, aralarında en az 4 bin çocuÄŸun bulunduÄŸu 18 bin 500’den fazla hastanın hâlâ Gazze Åžeridi dışına tıbbi tahliyeye ihtiyacı var. Tedavi için tahliye edilmeyi beklerken hayatını kaybeden hasta sayısı ise binin üzerinde.

Bu rakamlar, Gazze’de bulunmayan hizmetlere ihtiyaç duyan hastaların yaÅŸadığı trajedinin boyutunu ortaya koyuyor. Tıbbi tahliyeye yönelik kısıtlamalar ve imkân yetersizliÄŸi, binlerce hastanın gerekli tedaviye zamanında eriÅŸmesini engellemeye devam ediyor.

Açlık ve kirli su felaketi derinleştiriyor

Gıda alanında kuruluşlar, yardımların girişine yönelik kısıtlamaların sürmesi ve ekonomik ve yaşam koşullarının kötüleşmesi nedeniyle yaklaşık 1,4 milyon kişinin yıl sonuna kadar kriz seviyesinde ya da daha ağır düzeyde akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kalacağı uyarısında bulundu.

Kuruluşlar ayrıca, güvenli olmayan suyun ve tahrip olmuş kanalizasyon şebekelerinin önlenebilir hastalıkların yayılmasına katkıda bulunduğuna, bunun da başta çocuklar, yaşlılar ve hastalar olmak üzere nüfusa yeni sağlık yükleri getirdiğine dikkat çekti.

Kuruluşlar, bu koşulların gıda, barınak ve sağlık hizmetlerindeki eksiklikle birlikte sürmesinin Filistinli aileleri en temel yaşam koşullarından mahrum bıraktığını ve insani yardımlar ile yeniden imar malzemelerinin yeterli ve düzenli akışı olmadan toparlanmayı imkânsız hale getirdiğini vurguladı.

Hesap verebilirlik ve cezasızlığa son verilmesi çağrısı

KuruluÅŸlar, öldürme, mahrumiyet ve yıkımın sürmesinin, BM Bağımsız Uluslararası SoruÅŸturma Komisyonu’nun Eylül 2025 ve Haziran 2026’da Ä°srail’in Gazze Åžeridi’nde soykırım iÅŸlediÄŸi sonucuna varmasına yol açan koÅŸulların devam ettiÄŸini gösterdiÄŸi görüşünü dile getirdi.

Uluslararası Af Örgütü Genel Sekreteri Agnès Callamard ise hesap verebilirliÄŸin enkaz altına gömülmemesi gerektiÄŸini vurgulayarak, Gazze’nin toparlanmasının ve geleceÄŸinin uluslararası hukuktan, adaletten ve maÄŸdurların haklarından ayrı düşünülemeyeceÄŸini söyledi.

Callamard, Ä°srail’den hesap sorulmasında ve Uluslararası Adalet Divanı’nın baÄŸlayıcı kararlarına uyması için Ä°srail’e baskı yapılmasında süregelen baÅŸarısızlığın, Filistinlilere yönelik geniÅŸ çaplı suçların devam etmesine katkıda bulunduÄŸunu ekledi.

Kuruluşlar, uluslararası sorumluluğun yalnızca bir ateşkes anlaşmasına varılmasıyla sona ermediği sonucuna vardı. Bu sorumluluğun, sivillerin öldürülmesini durdurmak, yardımlar, tıbbi malzemeler ve yeniden imar ekipmanlarına yönelik kısıtlamaları kaldırmak, Filistinlilerin korunmasını güvence altına almak ve toparlanma ile savaşın yıktıklarının yeniden inşası için gerekli koşulları hazırlamak üzere somut adımlar atılmasını gerektirdiğini vurguladı.

Anlaşmanın üzerinden bir yıl geçmişken rakamlar ve olgular, ateşkesin halk için gerçek bir korumaya dönüşmediğini ortaya koyuyor. Öldürmelerin devam etmesi ve insani ihtiyaçların artması, uluslararası toplumu siyasi taahhütleri acılara son verecek ve Filistinlilerin temel haklarını güvence altına alacak adımlara dönüştürme kapasitesi konusunda gerçek bir sınavla karşı karşıya bırakıyor.

Filistin Enformasyon Merkezi