Mehmet Beyhan: Savaşın Efendileri ve Vicdanın Sessiz Çığlığı

“Savaşın efendileri; yok etmenin yalnızca bir an sürdüğünü, oysa yeniden inÅŸa etmeye çoÄŸu zaman bir ömrün bile yetmediÄŸini bilmiyormuÅŸ gibi davranırlar. Milyarlarca doların öldürmeye ve yıkıma harcandığına, buna karşılık iyileÅŸme, eÄŸitim ve onarım için gereken kaynakların ise hiçbir yerde bulunamadığı gerçeÄŸine göz yumarlar.”

Katolik kilisesinin başı 14. Papa, ‘’Pope Leo’'ya ait bu sözler, yalnızca dinî bir liderin vicdani çaÄŸrısı deÄŸil; aynı zamanda insanlığın ortak aklına ve vicdanına yapılmış derin bir uyarıdır. Savaşın kazananı olmadığı gerçeÄŸi, tarih boyunca defalarca kanıtlanmış olmasına raÄŸmen, güç ve çıkar hesapları bu hakikatin üzerini örtmeye devam ediyor. Bugün Ä°ran’da, Filistin’de, Lübnan’da ve dünyanın farklı coÄŸrafyalarında yükselen dumanlar, yalnızca ÅŸehirleri deÄŸil; umutları, gelecekleri ve insan onurunu da yakıp kül ediyor.

Bir Müslüman olarak Papa’nın bu sözlerinden ÅŸaşırmadım. Zira Ä°slam’ın özünde hayatı korumak, adaleti tesis etmek ve yeryüzünü imar etmek vardır. Kur’an’da bir cana kıymanın tüm insanlığı öldürmekle eÅŸ tutulması, savaşın ne denli ağır bir sorumluluk olduÄŸunu açıkça ortaya koyar. Buna raÄŸmen, modern dünyada savaÅŸ çoÄŸu zaman bir “strateji” ya da “kaçınılmaz bir seçenek” gibi sunuluyor. Hâlbuki savaÅŸ, insanlığın ortak baÅŸarısızlığıdır.

Daha da çarpıcı olan ise önceliklerin ters yüz edilmiş olmasıdır. Silahlanmaya ayrılan bütçeler astronomik boyutlara ulaşırken, eğitim sistemleri çöküyor, sağlık hizmetleri yetersiz kalıyor, afet bölgeleri kaderine terk ediliyor. Bir çocuğun kalem tutması için bulunamayan kaynaklar, aynı çocuğun yaşadığı şehri yok edecek mühimmat için seferber edilebiliyor. Bu çelişkiyi görmezden gelmek, yalnızca siyasi bir tercih değil; aynı zamanda ahlaki bir çöküştür.

Bir emir ile düğmeye basıp bir füze göndererek koca bir şehri yıkmak kolaydır. Bunların hepsi saniyeler içinde gerçekleşir. Ama bir şehri yeniden ayağa kaldırmak için, o şehirdeki insanların travmalarını iyileştirmek, kaybedilen güveni ve umudu yeniden inşa etmek yıllar, hatta nesiller alır. İşte tam da bu yüzden, savaş kararları verilirken yalnızca anlık sonuçlar değil, uzun vadeli insani bedeller düşünülmelidir.

Bugün insanlığın ihtiyaç duyduÄŸu ÅŸey, Ä°srail’in daha fazla çatışmacı ve yıkım politikaları deÄŸil, daha fazla vicdandır. Daha fazla güç gösterisi ve tehdit deÄŸil, daha fazla diyalogdur. Farklı inançlardan, kültürlerden ve coÄŸrafyalardan insanların ortak bir zeminde buluÅŸarak barışı, adaleti ve merhameti öncelemesi, insanlığın geleceÄŸi için tek gerçek çıkış yoludur.

Yıkımın sesi her zaman daha gür çıkabilir ama asıl gerçek cesaret, inÅŸa etmeyi seçebilmektir. Zira geleceÄŸi belirleyecek olan güç deÄŸil, o gücün hangi vicdanla kullanıldığıdır. Ä°srail’in “önleyici müdahale” ya da “güvenlik gerekçesi” gibi ifadeler, aslında iÅŸlediÄŸi vahÅŸeti gizlemektir. Kelimeler deÄŸiÅŸse de gerçek deÄŸiÅŸmiyor: SavaÅŸ, her zaman en çok masumları vurur.

Küresel sistemin işleyişine bakıldığında ise bu çelişki daha da derinleşiyor. Bir yanda barış, insan hakları ve uluslararası hukuk vurgusu yapılırken; diğer yanda bu ilkeler, güç dengelerine göre şekilleniyor. Güçlü olanın haklı sayıldığı bir düzende, adaletten söz edilemez. Bu durum, yalnızca bugünün krizlerini değil, yarının daha büyük çatışmalarını da besleyen bir zemin oluşturuyor.

Bu yüzden sorumluluk yalnızca karar vericilere değil, toplumlara da düşüyor. Sessizlik, çoğu zaman en güçlü onay biçimidir. İnsanlık, hangi coğrafyada olursa olsun acıya karşı ortak bir ses yükseltmediği sürece, bu döngü kırılmayacaktır. Vicdan, sınır tanımadığı zaman gerçek anlamını bulur.

Mehmet BEYHAN