Yasin Aydoğan: Ni'mel Abd - Ne Güzel / Üstün Kul

Mü'min muvahhid kimliği, kişiliği gergef gergef dokuyan ilahi vahyin "üstün insan" olmaya dair somut sunumlarından biri ile karşı karşıyayız.

Kur’an-ı Kerim’de "ni'mel abd” ifadesi, "ne güzel kul" veya "ne üstün kul" anlamına gelen çok yüksek bir takdir ve övgü makamıdır. Bu ifade, Allah’ın (c.c) bir kulundan duyduÄŸu hoÅŸnutluÄŸu ifade eden en zarif ve güçlü beyanlardan biri olarak kabul edilir.

Kur’an'da bu ifade iki farklı peygamber için kullanılır:

1. Hz. Süleyman İçin (Sâd 30. Ayet)

"Biz Dâvûd’a Süleyman’ı armaÄŸan ettik. O ne güzel kuldu (ni'mel abd)! Çünkü o, daima Allah’a yönelirdi."

2. Hz. Eyyûb İçin (Sâd 44. Ayet)

Hz. Eyyûb’un yaÅŸadığı ağır imtihanlar karşısındaki sabrı ve teslimiyeti neticesinde Allah onu ÅŸu sözlerle onurlandırır:

"...Gerçekten biz onu sabırlı bulduk. O ne güzel kuldu (ni'mel abd)! Çünkü o, daima Allah’a yönelirdi."

Bu iki Peygamber'den Hz. Süleyman (as)muazzam bir zenginlik ve iktidar gücü ile, Hz. Eyyub (as) ise ağır hastalık ve kayıplarla sınanmıştır.

Kur’an her ikisi için de aynı övgüyü kullanır. Bu durum ÅŸu mesajları verir:

"Evet" lenmiÅŸ bir hayat.

TescillenmiÅŸ bir kimlik.

Kabul edilmiÅŸ bir kulluk.

Her iki ayetin sonunda da bu övgünün gerekçesi olarak "evvâb" (sürekli Allah’a yönelen, tövbe eden, O'na sığınan) sıfatı zikredilir.

Yani "iyi" olmak, sahip olunan imkanlara bağlı değil, kalbin yönüne bağlıdır.

Hz. Süleyman (a.s) büyük bir mülk-varlık içindeyken şımarmayıp Allah’a (c.c) yöneldiÄŸi için; Hz. Eyyûb ise büyük acılar içindeyken isyan etmeyip Allah’a (c.c) yöneldiÄŸi için "ni'mel abd" unvanını almıştır.

Allah’ın Takdiri: Bu ifade, bir insanın eriÅŸebileceÄŸi en yüksek manevi rütbelerden biridir; çünkü bizzat Yaratıcı tarafından tescil edilen bir karakter onayıdır.

Evvâb kelimesi, Arapça ‘da "dönmek" anlamına gelen evb kökünden türetilmiÅŸtir. Kur'an-ı Kerim'de bu ifade, sıradan bir yöneliÅŸten ziyade "sürekli, kararlı ve samimi bir ÅŸekilde Allah’a dönen" kiÅŸileri tanımlamak için kullanılan çok güçlü bir mübalaÄŸa sıfatıdır.

Kur'an'da bu kavramın temel anlam katmanlarını şöyle özetleyebiliriz:

1. Sürekli Allah'a Yönelmek (Hatalardan Dönüş)

Evvâb, bir hata yaptığında veya dünyevi iÅŸlere daldığında derhal kendini toparlayıp Allah’a sığınan kiÅŸidir. Günah iÅŸlediÄŸinde piÅŸmanlık duyup hemen tövbeye sarılan (tevbe eden) kimsedir.

2. Ä°badet ve Zikirle BaÄŸ Kurmak

Kaf Suresi 32-33. Ayetlerde "Evvâb" olanların özellikleri şöyle sıralanır:

"Ä°ÅŸte size vaad edilen cennet budur; Allah’a yönelen (evvâb), O’nun koyduÄŸu sınırları koruyan, görmediÄŸi halde Rahmân’dan korkan ve Allah’a yönelmiÅŸ bir kalple gelen kimseler içindir."

Burada Evvâb; kalbini Allah’tan baÅŸka her ÅŸeyden arındıran, O'nun rızasını her ÅŸeyin üstünde tutan kiÅŸi olarak tanımlanır.

3. "Ni'mel Abd" ile Bağlantısı

Hz. Süleyman ve Hz. Eyyûb için kullanılan "Ne güzel kul!" (Ni'mel abd) övgüsünün hemen arkasından "Çünkü o evvâbdı" denilmesi tesadüf değildir.

Hz. Süleyman için: Güç ve zenginlik içindeyken kalbinin dünyaya kaymaması, her baÅŸarısını Allah’a baÄŸlamasıdır.

Hz. Eyyûb için: Hastalık ve darlık içindeyken ÅŸikayet etmeyip sabırla Allah’a yönelmesidir.

4. Tabiatın Eşlik Etmesi

Kur'an'da bu kelime sadece insanlar için değil, Hz. Davud örneğinde olduğu gibi dağların ve kuşların onunla birlikte tesbih etmesi bağlamında da kullanılır (Sâd 18-19). Buradaki anlamı, tüm varlığıyla Allah'a yönelen bir kulun zikrine kainatın da eşlik etmesidir.

Evvâb Olmanın Üç Temel Şartı:

- Allah’ı Hatırlamak: Kimsenin görmediÄŸi yerlerde hayırlı, salih amel iÅŸlemek, günahlarından istiÄŸfar etmek.

-Hatalarda Israr Etmemek: Yanlış yaptığını fark ettiği an "dönüş" (evb) yoluna girmek.

-Selim Kalp: Allah’a yönelmiÅŸ, huzurlu, ı'm temizliÄŸini saÄŸlamış, halis niyet sahibi, teslim olmuÅŸ bir kalp ile yaÅŸamak.

Ä°slam geleneÄŸinde akÅŸam namazından sonra kılınan nafile namaza "Evvâbîn Namazı" denmesinin sebebi de budur; gündüzün telaşından sıyrılıp akÅŸam vaktinde tekrar Allah’a yöneliÅŸi simgeler.

Ni'mel vekil Rabbimize, ni'mel abd olmanın ölçüleri ayan beyan.

Seçtiği elçileri farklı müsbet sıfatlarla muttasıf kılan Rabbimiz burada her elçisine teşmil edilebilecek bir başka sıfat ile bizi nimetlendiriyor.

Şimdi iş tümüyle bize düşüyor.

Yasin AYDOÄžAN