Özel / Analiz Haber
Mehmet Köksal: Afganistan İzlenimlerim
“Savaş, Yoksulluk Ve Taliban”
İstanbul’u ayaza kesmiş, soğuk bir kış günüydü. Cuma namazı çıkışın da cemaat cami avlusuna yığılmaya başladı. İki pazarcı tahtasını birleştiren birkaç kişi: “Rus zulmüne karşı savaşan Afganistanlı mücahit kardeşlerimize yardım edin Müslümanlar.” diye bağırıyorlardı. Cemaatten kimisi cebinde bir miktar, kimisi ne kadar parası varsa çıkarıp tezgâha bırakıyordu. Bazıları üzerinde ki kabanı, paltoyu hatta başındaki külahı çıkarıp tezgâha bırakıp oradan uzaklaşıyordu. Henüz çocuk yaşlardaydım, ilk kez duyduğum bir ülkeydi Afganistan. Olup biteni anlayamıyordum. Ancak gördüklerim, duyduklarım herkes gibi beni de duygulandırmıştı. Duygusal bir günün ardından ne zaman Afganistan’ı duysam kulak kesiliyordum. Dünyanın neresinde olduğunu, bize ne kadar yakın veya uzak olduğunu da bilmiyordum. Ama o gününün şartlarında ifade edemediğim bir yakınlık duyuyordum.
Seksenli yılların başlarıydı, birkaç arkadaşımla cumartesi günleri öğlenden sonra beyaz saray kitapçılar çarşısına uğruyoruz. Yeni çıkan kitapları, dergileri takip ediyoruz. Bir seferinde Mavera dergisini almıştım. Dergide Afgan cihadına uzun yer ayrılmıştı. Masa başı yazılardan çok bölgeye giden yazarların anıları beni heyecanlandırmıştı. Artık Afgan cihadına dair yazılan her haberi, yazıyı okumadan geçmiyorduk. Hatta doksanlı yıllarda bir arkadaş grubuyla beraber, İslam coğrafyasında ki bölgeleri paylaşmıştık. Herkes bölgesiyle ilgili okumalar ve araştırmalar yapmıştı. Daha sonra bir araya gelip bölgeler hakkında edindiğimiz bilgileri paylaşıyorduk. Ben de Afganistan’la ilgili araştırma yapmıştım. Bu süreçte Hindu kuş dağlarını öğrendik ezgilerden. Ezgilerle Cihad heyecanı sarıyordu yüreklerimizi. Bu ezgilerden aklımda kalan: “Biz cihadı alnımızın çatına vurduk. Önce şehadeti koyduk her sabah duamızın başına” mısraları... Bu duygularla Afgan cihadına uğurladığımız arkadaşlarımızda oldu zamanla, şehadete uğurladıklarımız da…
Birkaç yıl süren zorlu mücadele neticesinde, Rus cellatlarını yenilgiye uğratan Afgan mücahitlerinin zaferine duyduğumuz sevinç kısa sürmüştü. Gelen haberlere göre, koca Sovyetler birliğini yenmiş Afgan mücahitleri, bu kez kendi nefislerine yenilmiş, birbirine silah çekmişlerdi. Haberler iç yakıyordu, hiç görmediğimiz halde ailemizden biri gibi gördüğümüz Hikmetyar, Rabbani ve Penşir Arslanı Şah Mesud, gibi liderler silahlarını birbirlerine doğrultmuşlardı. Allah için silah kuşananların büyük bir kısmı zamanla savaş ağası olmuştu. Çok fazla Müslüman kanı dökülüyordu. Bu sıralarda yeni bir cephe açılmıştı Afgan topraklarında. Taliban’ın adı böylece duyulmaya başlanmıştı. Bir süre sonra Afganistan’ın büyük bir kısmında hâkimiyet kurmayı başarmıştı. İşgal için hiçbir gerekçeye ihtiyaç duymayan Amerika, Taliban’ı bahane ederek Afganistan’ı işgal etmişti. Katliamlarla, faili meçhul ölümlerle dolu yirmi yıl süren bir işgal. Taliban’ın sabırlı mücadelesi netice vermişti. Yirmi yılın sonunda Amerika’nın cellatları da Afganistan’ı terk etmek zorunda kaldı.
Cihad ile ilk kez duyduğum Afganistan’ı görme arzusu hep vardı bende. İç kavgaların olduğu dönemlerde neredeyse biten bu isteğim, son gelişmeler ile yeniden depreşmeye başladı. Kırk iki yıl süren bir savaşın ardından, Taliban’ın iktidarı devralmasıyla daha güvenilir bir ülke olma yolunda gelişmeler olduğu haberleri gelmeye başladı. Afganistan’a yerleşen akraba ve dostlarımız da olunca bu arzumu daha fazla ertelemek istemedim.
Kısa bir hazırlık sonrası, abim İbrahim ile İstanbul havalimanından uçak yolculuğumuz başladı. Beş saat süren yolculuğumuzun sonunda başkent Kabil’e varabildik. Ülkeyi görmek için sabırsızlanıyorum. Bu yüzden yol yorgunluğunu bir yana bırakarak ilk günden Kabil’i görmek için ayaklanıyoruz. İyiliğe çağrı derneğinin Afganistan sorumlusu olan yeğenim Hamza’nın rehberliğinde gezimize başlıyoruz. İlk durağımız başkent Kabil’in orta yerinde bulunan ve bayraklı tepe namıyla anılan zirveye doğru yol alıyoruz. Zirve de dalgalanan görkemli bir Tevhid sancağı dikkatimizi çekiyor. Bayraklı tepe ziyaretçilerine, şehri seyretmek için panoramik bir açı sunuyor. Seyir terasında Kabil’in bir büyük kısmını görmek mümkün. Bir süre şehri izledikten sonra Kabil’in şehir merkezine iniyoruz.
.jpg)
43 milyon nüfusu olan Afganistan’ın, 6 milyonu aşan kısmı başkent Kabil’de yaşıyor. Ana cadde ve Pazar yerlerindeki insan kalabalığı yürümeyi zorlaştırıyor. Şehirde yürüyoruz, gözümüze ilk çarpan, kaosa dönüşmüş trafik, seyyar satıcı yoğunluğu ve alt yapı gibi temel sorunlar acil çözüm bekliyor. Trafik sorununa çözüm üretmek için caddeleri genişletme çalışmaları var. Bu amaçla caddelerin kenarında ki bazı binaların yıkım süreci devam ediyor. Afganistan’da ülkemizde olduğu gibi bürokratik engellemeler yok. Bina sahiplerine verilen on beş günlük sürenin bitiminde yapıların yıkımı gerçekleştiriliyor. Çalışmanın yapıldığı yerlerde kısa bir vakit içerisinde rahatlama olacağı görülüyor. Ancak genel anlamda kronikleşmiş trafik sorununun çözülmesi yakın zaman mümkün görünmüyor.
Başkent Kabil’in Cadde ve sokaklarında ki gezimizde, şehrin kanalizasyon alt yapısının olmadığını görüyoruz. Mutfak ve lavaboların atık suları, cadde ve sokakların kaldırım kenarlarında yapılmış kanallarda akıyor. Kanalların üzeri çoğunlukla açık, az da olsa bazı yerlerde beton kapak veya demir ızgaralarla üzeri kapatılmış. Diğer atıklar ise her binaya ait fosseptik çukurlarına akıyor. Belli aralıklarla vidanjörlü tankerler ile çukurlar boşaltılıyor.
Bayraklı tepeden Kabil
.jpg)
Akşama doğru, gelişimizden haberi olmayan yeğenlerim, İbrahim ve Abdullah’ı almaya gidiyoruz. Çocuklara sürpriz yapmak istediğimiz okula geldiğimizde büyük bir şaşkınlık yaşıyoruz. Okul güvenli bölge (yeşil bölge) denilen alanın içinde kalıyor. Orta ölçekli bir kasaba büyüklüğünde olan bölge, Amerika ve NATO askerleri barınması için inşa edilmiş bir yerleşim birimi. Söz konusu bölgeyi Taliban savaş ganimeti olarak almış. Bizi şaşırtan bölgenin çevresine yapılan sıra sıra duvarlar. Alınan tedbirleri gürünce Amerika askerlerinin yirmi yıl boyunca nasıl bir korku ile Afganistan’da kaldıklarını anlıyoruz. Bölgenin çevresini üç metre yüksekliğinde kum torbalarıyla örülü bir duvar görüyoruz. Kum çuvallarının arkasında beton ile aynı yükseklikte ikinci bir duvar yapmışlar. Beton duvarın arkasında üçüncü bir beton duvar daha… Bu üç duvarı geçtikten sonra kontrol noktaları bizi karşılıyor. Korku, böylesine olağanüstü tedbirler almaya yöneltmiş Amerika askerlerini. Geçmişten gelen bu uygulama halen devam ediyor. Bölgeye giriş izni olan herkes bu yoğun kontrolün sonunda içeri girilebiliyor.
Güvenli bölge içerisinde Taliban’ın üst düzey yetkilerinin ofisleri, konutları ve okul bulunuyor. ABD askerlerinin yatakhaneleri dersliklere, eğlence mekânlarını mescide dönüştürülmüş. Okulda, 7 yaşından 37 yaşına kadar yaklaşık 2.500 talebe öğrenim görüyor. Çeşitli ilimlerin okutulduğu okul, medrese usulü eğitim veriyor. Ülkenin geçmişten gelen resmi okulları yeni düzenlemeyle eğitime devam ediyor. Bu okulların dışında, Diobendi medrese geleneğinin devamı niteliğinde olan Darul Ulum medreseleri yaygın olarak eğitim veriyor. Ağırlıkta İslami ilimlerin okutulduğu bu kurumlarda, fen bilimleri dersleri de işleniyor. Medreselerde ilk dört yıl karma, sonraki dönemlerde erkek, kız ayrı eğitim görüyor. Okul yolunda orta ve Lise çağında ki kız çocukları ile karşılaşmıştık. Lise sonrası için kadınların üniversite okuması şimdilik mümkün değil. Ancak bu sorunu ahlaki bakış açısıyla çözmek için hükümetin çalışmalar yaptığı konuşuluyor. Fakat kadınlarla ilgili meslek kurslar açılmış, arzu edenler bu kurslarda eğitimlerine devam edebiliyorlar. Özellikle batı medyasının dünyaya pompalamaya çalıştığı gibi kızların ve kadınların eğitimi tamamen yasak değil. Sadece eski hükümetlerden kalma okullarda karma eğitime yönelik yeni bir düzenlemeye gidilmiş.
ABD ordusunun yatakhane olarak kullandıkları yerin dersliğe dönüşmüş hali
İkinci günün sabahında, bir yetimhaneyi ziyaret etmek amacıyla Meydan Vardak vilayetine doğru yola çıktık. Kabil’den başlayan ve birçok vilayeti birbirine bağlayan yol yapım çalışmalarını görüyoruz. Yol çalışmaları ülkenin başkenti Kabil’den en uç şehirleri Herat ve Kandahar’a kadar uzanıyor. Tek şeritli yolların genişletilmesi için de çalışmalar yapılıyor. Yol çalışmalarına kaynak oluşturmak için yolu kullanan araçlardan para alınıyor. Kabil çıkışında yol üzerine yapılmış kulübelerde, görevliler makbuz karşılığında geçiş izni veriyor. Bu güzergâhı sık kullanan yeğenim Hamza, bu uygulamanın iki gün önce olmadığını, yeni başladığını söylerken şaşkınlığını gizleyemiyor. Şehir merkezlerinde dolaşan Polis ve Askerlerle karşılaştık. Ancak normal yaşayışı engelleyecek bir uygulamaları yok. Güvenlik güçlerinin varlığını daha çok şehirlerin giriş ve çıkışlarında yoğun kontrol noktalarında hissediyoruz. Yaklaşık yüz kilometrelik yolda dört kez kontrol noktalarında durdurulduk. Bunun sebebi şehir merkezlerinde barınamayan İŞİD üyelerinin kırsala çekilmesi olarak görülüyor. Taşrada azalmış olsa da zaman zaman yaşanan olayların üzerine gidiliyor. Bu tedbirlerle daha güvenli bir ülke olma yolunda ilerliyor Afganistan.
Amerika, işgalini meşrulaştırmak için ülke genelinde otorite boşlukları oluşturmuş. Sözünü ettiğimiz boşluklardan faydalanan çeşitli suç çeteleri ortaya çıkmış. Bu sebeple Taliban öncesinde halkın neredeyse tamamı tehdit altında yaşadığını söylüyorlar. Amerika’nın güdümünde ki yönetimin, halkın mal, can ve namus emniyetini sağlayamadığı söyleniyor. Bazı suç odakları da fidye için çocuk, kadın ve varlıklı insanları kaçırıyorlarmış. Ancak Taliban idaresiyle alınan tedbirler neticesinde toplumsal emniyet büyük oranda sağlanmış görünüyor. Büyük kentlerde yaşanan patlamalar bitmiş durumda. Keza kırsal bölgelerde ki çatışmaların da önü kesilmiş. Buna rağmen halen şehir merkezlerinde bulunan büyük mağazaların önlerinde silahlı korumalar bulunuyor. Bu durumun eskiden kalma bir alışkanlık olduğunu söyleniyor. Savaşın bitmesi ve asayişin sağlanmasından dolayı genel olarak halk yönetimden memnun.
Gelişimizin üçüncü günü, STK’ların davet edildiği Türk kültür gününe katıldık. Programı, Türkiye Maarif vakfı tertip etmişti. Vakfın Afganistan genelinde 46 okulu bulunuyor. Türk kültür günü münasebetiyle, her iki ülkenin yetkilileri kendi açılarından Türk, Afgan devletlerinin köklü ilişkilerini ve halklarının kadim dostluklarına dair konuşmalar yaptılar. Türk kültürünün sembolleri olarak Mevlana, Keloğlan, Nasrettin hoca, Hacivat ve Karagöz ile ilgili kısa gösteriler sunuldu. Türk kültürüne dair sergi ve Türk yöresel yemeklerinden ikramların olduğu program hediyeleşmelerle sona erdi. Davetin nihayete ermesiyle akşam bir Afgan düğününe katıldık. Düğün, Meydan Vardak’da ki yetimhanenin müdürlüğünü yapan ülke genelinde yapılan sınavlarda birinci olan genç bir Afganlınındı. Düğün programı sadece velime yemeği ve duadan ibaretti.
Seyahatimizin dördüncü gününde,Bamyan şehrine gitmek için yola koyulduk. Afganistan yüksek dağların yoğun olduğu bir coğrafya. Ülke nüfusunun yaklaşık yüzde 85’i kırsalda yaşıyor. Kırsal bölgelerde yaşayan nüfusun tamamı tarım ve hayvancılık ile yaşamlarını sürdürüyor. Yol güzergâhımızda birçok köy ve kasabalar görüyoruz. Bu bölgelerde yaşayanların neredeyse tamamı kerpiçten yapılmış toprak evlerde barınıyor. Toprak evleri, başkent Kabil’in merkezinde, yüksek binaların arasında da görmek mümkün.
Kabil’den bir görüntü
Yaklaşık dört saatlik bir yolculuğun nihayetinde, Bamyam şehrine vardık. Bamyam’dan sonra bir buçuk saat süren bir yolculuk ile Band-e Amir’e vardık. Band-e Amir Gölü Dünyada eşi, benzeri olmayan bir su havzası. Hiçbir akarsu ile beslenmeyen iki büyük göl muhteşem bir manzara sunuyor. Band-e Amir gölü yerden kaynayan su ile dolup taşıyor. Genel olarak doğallığını muhafaza eden bölge sayfiye alanı olarak ufak tefek düzenlemeler yapılmış. Gölün çevresinde, gelen ziyaretçilerin konaklamaları için derme çatma iki katı geçmeyen yapılar var. Piknik alanları ve barınma yerleri iptidai şartlara sahip.
Band-e Amir Gölü
Dönüşte Bamyan ’da konakladık. Sabah, iki bin yıllık tarihi olan bir yerleşim yerine uğradık. Burası Cengizhan’ın yerle bir ettiği Golgola şehri harabeleri. Daha sonra Molla Ömer’in emriyle patlatılan 120 adet Buda heykelinin yıkıntılarının bulunduğu bölgeyi gezdik. Daha sonra Kabil’e dönüş yoluna girdik.
Yorgunluğumuzu geceye teslim ettik. Sabah yeni bir programımız vardı. Kabil’i yaya olarak gezmeyi planlamıştık. İlk durağımız Abdurrahman Han camisine vardığımızda kapalı olduğunu gördük. Dışarıdan kısa bir seyirden sonra Şah-e Doh Şamira camisinin bulunduğu bölgede bulunan Mandei Pazarına görmek istedik. Oldukça eski olan Mandei görülmeye değer ilginç bir Pazar. Namaz vakitlerinde açık olacağını söyledikleri Abdurrahman Han camisine geri döndük. Camide kısa bir inceleme ve seyirden sonra araba ile Babür bahçesine gittik. Bahçede, Babür Han’ının sarayı ve mezarı bulunmakta. Çeşitli meyve ağaçlarının bulunduğu bahçe büyük bir alanı kapsıyor. Peyzaj düzenlenmesiyle dikkatleri çeken bahçeye ücret karşılığında ziyaret edilmektedir. Bahçeden ayrılınca uzun bir yürüyüş ile Ziaret i Sakhiye’ye uğradık. Camiyi andıran türbe-ziyaret çevresinde büyükçe bir mezarlık var. Yeşil, turkuaz renk tonlarının hâkim olduğu çinilerle kaplı yapı, Şiilere ait bir ziyaret yeri. Davetli olduğumuz akşam yemeğine katılmak için karanlığa kalmadan derneğimizin ofisine döndük.
Abdurrahman Han Camii
Davet mekânı, Amerika döneminde, Afganistan istihbarat şefinin konutuymuş. Konutun bahçe duvarları beton ve çelik konstrüksiyon ile örülmüş. Duvarlar konutun 5 katını da kapatacak kadar yüksek yapılmış. Oldukça korunaklı bir yer olan konut Taliban’ın operasyonu ile alınmış. Hâlihazırda konutun en üst katını, Taliban’ın yardımlardan sorumlu yetkilisi ailesiyle kalıyor. Alt katlarda kırsaldan gelen yardıma muhtaç şehit yakınları ve gaziler misafir ediliyor. Yemekte, devletin çeşitli kademelerinde bulunan yetkililer vardı. Bunların hepsi de Amerikan askerleri ile çatışmış, hapis ve işkence görmüş insanlar. Kendi aralarında ki diyalogları ve muhabbetleri güzeldi. Bize karşı da oldukça samimi ve misafirperver davrandılar. Ülkede Misafir ağırlama kültürü oldukça yaygın olduğuna şahit oluyoruz. Hemen hemen herkes evlerinin yanlarında veya dairelerinde gelir durumuna göre irili, ufaklı bir misafirhanesi var. Görebildiğimiz kadarıyla misafire karşı cömert bir halk…
Sabah erken yola düştük, Mehmet hocamızı görev yaptığı okuldan alarak Meydan Vardak’da ki yetimhaneyi ziyaret etmek için yola çıkıyoruz. Meydan Vardak vilayetinde ki yetimhane, İyiliğe Çağrı derneği tarafından inşa edilmiş. Tamamı şehit çocuğu olan yüz yirmi yetim bu yetimhanede barınıyor ve eğitim görüyor. Derneğin ikinci bir yetimhanesi daha olduğunu söylüyor Hamza. Kabil’e sekiz saat mesafede ki yetimhane de dört yüz çocuğun barındığı bir kapasiteye sahip. Uzun yıllar süren savaşın neticesinde, Afganistan’da bir milyondan fazla yetim olduğu söyleniyor.
Kahvaltıdan sonra sınıfları gezip talebelerle sohbet etme imkânımız oldu. Yetim olmalarına rağmen çocuklar gayet neşelilerdi. Daha sonra yetimlere ders veren Vardak müftüsü sohbetimize dâhil oldu. Yetimhane ziyaretimizde ilk dakikalar da biraz hüzünlendik. Ancak çocuklarla geçirdiğimiz güzel birkaç saat sonra yetimhaneden mutlu ayrıldık. Ziyaretimizin akabinde Gazne’ye doğru yola çıktık. Gazneli Mahmut’un, sonrasında babası Sebük Tekinin kabrini ziyaret ettik. Bölgede tarihi kalıntıların yanın da yaşam alanları da var. Kısa bir şehir turundan sonra Kabil’e döndük. Dernek ofisinde koyu bir sohbet ve akşam yemeği ile günü bitirirken, Mehmet hocamız ile de vedalaşarak ayrıldık.
Sonraki gününün sabahında hedefimizde Mandevi Pazarı vardı. Pazarda Tahtakale’yi andıran görüntüler hâkimdi. Her türlü yiyecek, giyecek ve ev gereçlerini bulmak mümkün. Pazarın ziyaretçilerinin büyük ekseriyeti kadınlar olduğunu görüyoruz. Kadına yönelik bazı kısıtlamalar olmakla beraber sokaktan koparılmış değil. Batı kaynaklı haberlerin aksine sosyal yaşamda kadınlar varlıklarını sürdürüyor. Kadınların giydiği Burka üzerinden yapılan propagandanın da asılsız olduğunu görüyoruz. Burka geleneksel bir kıyafet ancak kadınların Burka giymesine yönelik herhangi bir zorlama yok. Gözlemlerimize göre, sosyal hayatta Burka giymeyenlerin daha fazla olduğunu söyleyebiliriz. Çarşı, Pazarlarda bazı görevlilere rastlıyoruz. Batı kaynaklı haberlerde “Ahlak polisi” olarak lanse edilen görevlilerin aslında Emri Bil Maruf ve Nehyi Anil Münker bakanlığına bağlı memurlar olduğunu öğreniyoruz. İddia edildiği gibi halka karşı bir zorbalıkları yok. Aksine sosyal hayatta yapılan yanlışlara şahit olduklarında ilgili kişi veya kişileri irşad ediyorlar.
.jpg)
.jpg)
Son gün, dönüş hazırlıklarına başlıyoruz. Diğer bir telaşımız ise kimi dostlarımızın davetlerine katılmak, bazılarıyla da vedalaşmak için ziyaret etmek. İşin bu kısmı biraz hüzünlü geçiyor. Bir haftayı aşan seyahatimiz boyunca gezip gördüklerimiz ve dostlarımızla yaptığımız değerlendirmeler neticesinde zihnimizde kalan Afganistan: Kırk iki yıl gibi uzun süren savaş ve iç çatışmalar, 2021 Ağustos ayında Taliban yönetimiyle sona ermiş durumda. Ancak dünyanın ilişki kurmaya yanaşmadığı ülke, oldukça fazla sorunla baş başa kalmış vaziyette. Bu izole durumu nasıl aşılacağı ise bilinmiyor. Birçok etnik kökenin yaşadığı ülke nüfusu Peştun, Tacik, Hazara, Özbek, Beluc ve Türkmenlerden oluşuyor. Nüfusun %85 Sünni %15 Şii olan ülkede mezhepler arası bir çatışma görülmüyor.
İktisadi kalkınma çalışmaları yapılıyor ancak yoksulluk, işsizlik ve açlık tehlikesi var ülkede. Afganistan’ın, dünya devletleri tarafından tanınmaması da belirsizliğe yol açtığı için dışarıdan yatırımcılar gelmiyor. ABD ve NATO’nun ayrılmasıyla, onların hizmetinde çalışan yüzbinlerce insan işsiz kalmış. Taliban, ülke yönetimini devraldıktan sonra genel af ilan etmiş. Geçmiş üzerinden bir hesaplaşmaya tevessül etmemişler. Ancak ABD ile iş tutmuş eski bakan, siyasetçi, vali ve bürokratların serbest bırakıldıktan sonra bir kısmı ülkeden kaçmış. Afganistan’da görevli oldukları dönemlerde batılı ülkelerde edindikleri mal varlıkları sebebiyle kaçtıkları yerde rahat bir hayat sürdükleri biliniyor.
Halk, ülkenin zengin yer altı kaynaklarından gereğince istifade edemiyor. Göçmen olarak ülkeyi terk eden Afganlar genellikle yoksulluk sebebiyle yollara düşüyor. Ülke ekonomisini canlandırmak için petrol ve madenler bakanlığı kurulmuş. Yapılan çalışmalarla bu kaynakları işletmek istiyorlar. İslam hukukuna uygun olduğu sürece, kaynaklar yerli yabancı şirketlere projelendirme ve işletme izini veriliyor. Sanayi ve Endüstriyel üretimin çok az olduğu ülkede sık sık elektrik kesintileri oluyor. Kırsal kesimler de ise elektriğin neredeyse hiç olmadığını söyleyebiliriz. Tarım, hayvancılık ve el sanatları ile yürümeye çalışan bir ekonomi söz konusu. Afganistan, özellikle el dokuması halı ve kilimleriyle ün yapmış bir ülke.
Her türlü zorlu şartlara rağmen misafirperver, cömert ve sabırlı insanların ülkesi Afganistan’dan ayrılıyoruz…
Mehmet Köksal

Henüz yorum yapılmamış.