Sosyal Medya

Tercüme Haber

Tercüme Haber: Karabağ'da ateşkes Türkiye ve Rusya için ne anlama geliyor?

Dağlık Karabağ davası, Rus-Türk dinamiğini daha geniş bir şekilde vurgulamaktadır. İki devlet, çeşitli coğrafi bölgelerde hem ortak, hem de rakiptir: Suriye'de, Libya'da, Güney Kafkasya'da ve Karadeniz'de ve ayrıca Batı Balkanlar'da bu durum görülebiliyor. İki devlet de süregelen çok çeşitli müzakere ve rekabet sonucu e farklılıklarını nasıl yöneteceklerini ve paylaşmaya nasıl odaklanacaklarını öğrendiler.



11 Kasım'da Rus birlikleri, Ermenistan'ı Dağlık Karabağ bölgesine bağlayan Laçin koridorunu yerleştirildi. Barış gücünün bu görevlendirilmeleri, Azerbaycan, Ermenistan ve Rusya'nın iki gün önce varılan ateşkes anlaşmasının uygulanmasında ilk adımdı.

Moskova, şartlarına göre 2.000 kişilik bir barış gücü birliği göndermeyi ve Dağlık Karabağ çevresinde 16 gözlem noktası kurmayı kabul etti. Anlaşma ayrıca, Ermenistan ve sözde Dağlık Karabağ Cumhuriyeti ile altı hafta süren savaşın ardından Azerbaycan'ın tarihi başkenti Şuşa (Ermenice Şuşi) de dâhil olmak üzere bölgedeki yedi rayonunu kurtaracağını teyit etmiş oldu.

Anlaşma, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev için büyük bir başarı olsa da, Rusya da önemli kazanımlar elde etti. Dağlık Karabağ, Sovyet sonrası alanda Rus “sahada askeri” olmayan tek “donmuş çatışma bölgesi” idi. Azerbaycan aynı zamanda Güney Kafkasya'da topraklarında Rus askeri varlığı olmayan tek ülkeydi. Bu durum da artık değişti.
Bugün Dağlık Karabağ'daki yeni statüko, Moskova'nın en başından beri hakem olarak ortaya çıktığı Gürcistan'dan parçalanan Moldova veya Güney Osetya ve Abhazya'daki ayrılıkçı Transdinyester bölgesini akıllara getiriyor.

Savaş, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ı adeta Putin'in eline geçirdi. Nisan-Mayıs 2018'de sokak protestolarıyla iktidara gelen eski gazeteci, Kremlin'in tehdit olarak gördüğü "renkli devrimci" profilinde bir siyasi figürdü.

Paşinyan, Ermenistan’ın Rusya ile özel ilişkisine asla itiraz etmemiş olsa da, Moskova’ya göbekten bağlı bir Ermenistan’a itirazı ile siyasi basamakları yükseldi. Bu yılın başlarında, eski cumhurbaşkanı Serj Sarkisyan, çok sayıda bakanıyla birlikte yolsuzluktan yargılandı. Putin'in kişisel arkadaşı olan bir başka eski başkan Robert Koçaryan, 2008'de protestoların şiddetle bastırılması nedeniyle karşısına çıkmak durumunda kalmıştı.

Sonuç olarak, Paşinyan’ın hem savaştan önce hem de savaş sırasında Moskova’ya teklifleri büyük ölçüde reddedildi. Temmuz ayında, Rus yayın kuruluşu RT'nin başkanı ve Kremlin'in önde gelen propagandacılarından biri olan Margarita Simonyan, Ermeni liderliğini Rus karşıtı faaliyetlerde bulunmakla suçladı ve bir savaş durumunda Rusya'dan yardım beklememeleri gerektiğini dile getirmişti.

Şimdi toprak kayıpları nedeniyle halkın öfkesi ile karşı karşıya olan Paşinyan’ın siyasi geleceği belirsizliğini koruyor. Kremlin yönetimi eğer Paşinyan istifa ederse elbette onu özlemeyecek. Kremlin yanlısı medya artık Rusya’nın Ermeni devlet varlığını ve Ermenileri korumadaki rolünü ilan etmekteler…

Ancak herkesin aklındaki büyük soru meselenin Türkiye'yle ilgili olan kısmı. Dağlık Karabağ'daki bilançosu nedir? Sonuçta, Azerbaycan ile Ermenistan arasında esas dengeyi değiştiren unsur, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Azerilere güçlü askeri destek verme iradesiydi.

Ankara, Dağlık Karabağ'da ön cephelerde görev yapan Suriyeli savaşçıların veya Azerbaycan güçlerinin başında bulunduğu Türk subayların haberlerini yalanlarken, Türk yapımı Bayraktar insansız hava araçları Ermeni mevzilerini, donanımlarını, özellikle Rus yapımı tankları ve hava savunma sistemlerini yerle bir ederek, Ermenistan’ın adeta hezimete uğramasına neden oldu.

Azerbaycan’ın bu askeri mücadelesi kendi adına büyük bir siyasi fayda sağladı. Türkiye, Güney Kafkasya'da en önemli oyuncu rolünü üstlendi. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı adına Karabağ'ı yöneten sözde Minsk Grubu üyeleri, alakasız görünen ABD ve Fransa ile Batı'yı geri plana ve atıl duruma düşürmeyi başardı.

Ek olarak, Ermenistan topraklarından geçerek Moskova'da mutabık kalınan Nahçıvan koridoru Türkiye ile Azerbaycan arasında uygun bir karasal köprü oluşturmaktadır. İki ülke arasındaki siyasi ve ticari bağlar, Türk kamuoyunun büyük kısmı tarafından memnuniyetle karşılanacak şekilde gelişmeye hazırlanıyor.

Türkiye, Güney Kafkasya'da nüfuz sahibi olmak için Moskova, Bakü ve Erivan ile Dağlık Karabağ’da bir anlaşmaya müdahil olmayı ve muhtemelen Suriye’nin İdlib bölgesindeki Rus-Türk ortak devriyelerini örnek alan bir barışı koruma misyonunda bulunmayı hedefliyor.

Türkiye barışı korumada, Rus kuvvetine bağlı gözlemciler göndermek gibi sembolik bir rol elde edebilir, ancak bu Moskova'nın çağrısına bağlı olacak. Azerbaycan’ın, bölgede  Rus askeri varlığını ordusunu kabul etmesi Ankara için pek de istenilen bir netice değildi. Fakat netice itibariyle Ankara, asırlardır Rus arka bahçesi olarak görünen Asya ve Kafkasya’ya müdahil olabilmek adına bir atak yaptı ve görünen o ki ilk etapta istediğini aldı. Türkiye, Rusya’nın 2015’te Suriye’ye müdahale ederek yaptığı gibi, Rusya’nın yakın sınırına girmeyi başardı. Ancak, şimdilik bölgeyi göz önüne aldığımızda sahada ve masada baskın taraf gibi duruyor diyebiliriz. Yine de tekrar edelim ki mevcut durum sadece ‘’şimdilik’’ geçerli, zira Karabağ meselesi gösterdi ki Azerbaycan, Ukrayna, Gürcistan, Çeçenistan ve hatta Dağıstan dahi Rusya için sulhe kavuşmuş huzurlu topraklar anlamına gelmiyor.

Dağlık Karabağ davası, Rus-Türk dinamiğini daha geniş bir şekilde vurgulamaktadır. İki devlet, çeşitli coğrafi bölgelerde hem ortak, hem de rakiptir: Suriye'de, Libya'da, Güney Kafkasya'da ve Karadeniz'de ve ayrıca Batı Balkanlar'da bu durum görülebiliyor. İki devlet de süregelen çok çeşitli müzakere ve rekabet sonucu e farklılıklarını nasıl yöneteceklerini ve paylaşmaya nasıl odaklanacaklarını öğrendiler.

Müellif: Dimitar Bechev / The Aljazeera Haber Ajansı

Mütercim: Hasan Nurhan Çelik / Düşünce Mektebi

Henüz yorum yapılmamış.

* İşaretli tüm alanları doldurunuz.

window.dataLayer = window.dataLayer || []; function gtag(){dataLayer.push(arguments);} gtag('js', new Date()); gtag('config', 'UA-57160306-1');
window.dataLayer = window.dataLayer || []; function gtag(){dataLayer.push(arguments);} gtag('js', new Date()); gtag('config', 'UA-57160306-1');