Sosyal Medya

Makale

"Buğday mı, Nefes mi?": Toprağa Ne Kadar Yakınız?

Geçtiğimiz günlerde uzun zamandır gitmediğim bir bölgeye düşürdüm yolumu. Hani sıklıkla kaybolan değerlerimizden dem vuruluyor ya kimse kimseyi arayıp sormuyor, ziyaret etmiyor artık deyu. Bu böyle olmayacak, olmamalı sâikiyle harekete geçtim. Elbette evvelen Nebiyi Muhtereme kulak vererek hasta olan bir akrabamızın evine vardık ailecek. Ulaştığımız semtin ismi Hasköy. Hem has hem de köy, ne kadar da insana hitap ediyor değil mi? Doğrusu Samsun'da en yaşanılası yerlerden birisi olarak düşünürdüm yakın tarihe kadar. O akraba ziyareti sonrası bu düşüncem parçalandı. Sadece düşüncem değildi parçalanan, beraberinde çocukluğumun, ilk gençliğimin, okul yıllarımın hatıraları da birer birer uçuşuverdi havada. Zira artık Hasköy değil Haskent olmuştu bölge. Tabi bu haslık ne kadar insana hitap eder onu bilemedim. Benim içim daraldı. Başımı kaldırıp şehrin tepe noktalarından birisinde gökyüzüne doya doya bakamadım. Çünkü kadrajımda sevimsiz devasa binalar vardı. Şehir merkezine en yakın ormanlık alandaki meşe ağaçlarının ne kadar azaldığını bir çoğunun yerinde yeller estiğini fark ettim. Toprağa değil de betona basmak yeşile değil de yapay renklere mahkum olmak karmaşasında kalakaldım. O sırada zihnimde "biz insanı topraktan yarattık" ayet-i kerimesi yankılandı. Bu manaya, bu hakikate ne kadar yakınız? Topraktan gelen insan toprağa ne kadar yakın? Tüm bu mesafeler arasında bir uçurum vardı ve gittikçe de büyüyordu. Çünkü birileri sürekli bir şeylerle uğraşıyor, kimyasını bozuyor, dengeleri alt üst ediyordu.

Bu karamsar döngüye teslim olmayarak yanı başımda toprağa basarak yürüyen yeğenimin eline sıkı sıkı tutundum. Gökyüzüne baktık, dağlara baktık sonra da. Toprak, gökyüzü, dağ ve çocuk, şahidi olduğumuz tüm karamsarlıklara rağmen kalbimizin umut dengesiydi zira. Lâkin öte tarafta usul usul büyüyen bir korku vardı. Korku büyüyordu çünkü artık çocukların bile bildiği bir GDO gerçeği ile hemhâl oluvermiştik. Bu hemhâl oluş halini içselleştirmesek de ahtapotun kolları gibi her tarafımızı kuşatmasına engel olamıyoruz malesef. Hem de ülkenin Sağlık Bakanlığı'nın yayımladığı yönetmelik ve Gıda Güvenliği gibi hareketler var iken oluyor tüm bunlar. Akıllar bir araya geliyor ve kimsenin engel olamadığı planlarını tıkır tıkır işletiyorlar. Ortaya genetiği değiştirilmiş organizmalar çıkıyor bir anda. GDO'nun kısa tarihine kısaca baktığımızda ise ilk uygulamanın Amerika Birleşik Devletleri tarafından mısır ekilerek yapıldığı bilgisi çıkıyor karşımıza. Tabi ki şaşırmıyoruz. Çünkü onlar tahribat ve tahrifatı iyi bilirler.

Peki GDO'nun gerekçesi ne, böyle bir şeye neden ihtiyaç duyulur? İzah şöyle; dünya nüfusu her geçen gün artıyor, artan talep karşılanamıyor, o halde ivedilikle mevcut türlerdeki ürünler arttırılmalı. İnsan sağlığı, ekolojik denge, biyolojik çeşitlilik açısından zararlı olduğu kabul edilse de görmezden gelinmeli. Neredeyse elimizi uzattığımız her gıdada sinyal veren söz konusu tehdit ülkemizde ilk olarak 1998 tarihinde mısır, patates ve pamuk üzerinde gerçekleştiriliyor. Hükümet ve stk'lar kanalı ile yapılan tüm anonslara rağmen Türkiye'de hem GDO üretiminin yapılması hem de sayısı kayıtlara geçen miktarda GDO'lu besin ithal edilmesi serbest. Ancak tüm bunlarla beraber durumu vazife telakki edenlerin ısrarla medya kanallarından "şunları yemeyin, bu besinler ciddi tehlike oluşturuyor" tarzındaki açıklamaları hız kesmiyor. Sonuçta ne mi oluyor? "Yeryüzündeki helal ve temiz olan şeylerden yiyin" ayet-i kerimesinin muhatapları bu kadar net bir hitap karşısında çelişkiye düşüyor: Gıdalarda aslolan helal ve temiz olma şartına gölge düşüyor, acaba bu gıdada GDO var mı gibi postmodern dönem sorularına kafa yormak zorunda kalıyor.

Genetiği değiştirilmiş organizmadan söz açılınca Semih Kaplanoğlu'nun Buğday filmini es geçmek olmaz kanaatimce. Genelde filmlerinde sükunet ve sadelik hakim olan Kaplanoğlu, distopik bir dünyanın kurgulandığı Buğday'da çok farklı bir görselle çıkıyor karşımıza. İnsanın toprakla ve hakikatle ilişkisini konu alan filmin kilit sorusu "buğday mı nefes mi?" Hz. Musa ve Hızır (a.s.) arasında geçen yolculuk ise filmin üzerine bina edildiği kurgu. Zihnimde GDO ile nasıl bir çağrışım yaptığı sorusuna cevap olarak filmin kısa özetine bakmak yeterli olacak herhalde:

Yakın gelecek olarak isimlendirilen bir zaman diliminde iklim değişikliğinin ciddi sonuçları ortaya çıkmış, besin kaynakları tükenmiş, genetiğiyle oynanmış tohumların sürdürülebilirliği tehlikeye düşmüştür. Sınırlar yeniden tanımlanmış ve manyetik kalkanlarla korunan kentlere girebilenlerin dışındakiler çorak ve verimsiz arazilerde ölüme terk edilmiştir. Genetik mühendisleri tarafından geliştirilen yapay tohumlar insanlığa bir süre de olsa nefes aldırmış ancak onun tohumları da artık bozulmaya başlamıştır. 

Hasılı Kaplanoğlu, Buğday ile "soru sor, kendini fark et, iç dünyana bak" şeklinde mesaj veriyor izleyiciye. Beraberinde eleştirileri de getiriyor elbette verilen bu mesajlar. Ancak ben oraya dair bir söz söyleyecek değilim. Konuya dair sinemacı arkadaşlar konuşuyor zaten, hem öyle olmalı hem de ilgilenenlerin kolayca ulaşması mümkün.

Tüm oluşlarla birlikte yaz bitti, şimdi sonbahar da biter. Hamdolsun yeni başlangıçlar ile tutunuyoruz hayata. Kışa girerken 'Her Anne Bir Okul' seminerlerimiz bir kez daha buluşuyor hanımefendiler ile. Bir kez daha yeniden tanımlayacağız kadının asıl kimliğini ve sırayla diğer başlıkları açacağız biiznillah. Her dem güncellenmesi gereken söylemimize yeni bir ilave ile önce kendimize sonra da muhatap olduğumuz her cana soralım madem "buğday mı nefes mi?"

Henüz yorum yapılmamış.

* İşaretli tüm alanları doldurunuz.